Random Article


Batman Special: The Dark Knight is vandaag 10 Jaar Oud

 

Posted 20/07/2018 by

You either die a hero or you live long enough to see yourself become the villain.

Op woensdag 23 juli 2008 verscheen The Dark Knight. De titel – naar een aloude bijnaam van Batman bij DC Comics sinds de jaren veertig – verwees niet eens naar “Batman”, maar iedereen wist waarover het ging: het volgende hoofdstuk rond Batman door meesterregisseur Christopher Nolan.

In de maanden voor én na de release werd het vervolg op Batman Begins (2005) wereldwijd onthaald als “de beste superheldenfilm aller tijden” en brak het box office record na box office record. Tien jaar na dat iconische debuut blikken wij nog eens terug op deze titaan uit het blockbusterlandschap en de superheldengeschiedenis.

 

Het verhaal…

 In The Dark Knight (2008) ontmoeten we een meer ervaren Bruce Wayne/Batman (Christian Bale) die zijn Gotham City vrijwaart van gespuis en allerlei geboefte. ‘s Nachts probeert de Dark Knight samen met de schijnbaar niet te stoppen openbare aanklager Harvey Dent (Aaron Eckhart) en GCPD-lieutenant James Gordon (Gary Oldman) allerlei maffiafamilies en misdadigers op te rollen, waaronder de corrupte zakenman Lau. Overdag probeert Wayne ook zijn bedrijf Wayne Enterprises daarbij in te schakelen, terwijl hij nog steeds in de knoop ligt met zijn gevoelens voor jeugdvriendin Rachel Dawes (Maggie Gyllenhaal).

Natuurlijk wordt dit hele plot opgeschud en verstoord vanaf de eerste scène door The Joker (Heath Ledger), de ultieme vijand van Batman. Als een hondsdolle chaoot en binnenlandse terrorist wil hij de iconen van gerechtigheid in Gotham uit de wereld helpen…

 

… En de comics

Hoewel The Dark Knight verre van een trouwe verfilming van één bepaalde comicbookverhaallijn is, putten Christopher en Jonathan Nolan, en David S. Goyer wel heel wat inspiratie uit enkele klassieke verhalen.

Ten eerste is er zo Batman: The Long Halloween (Jeph Loeb/Tim Sale), een soort vervolg op Year One, waarin we nog steeds te maken krijgen met een beginnende Batman en James Gordon, en hun strijd tegen de georganiseerde misdaad in Gotham City. Een sterk thema in deze verhaallijn (die zich overigens ook gedurende een jaar afspeelt), is dat de aard van de criminaliteit in de stad verandert dankzij het debuut van Batman. Zo duiken er steeds meer en meer gemaskerde, gekostumeerde en thematische supermisdadigers op om de gevlederde superheld tegen te gaan (iets waar al naar wordt gehint op het einde van Batman Begins). De link met Harvey Dent is er natuurlijk ook.

Daarnaast is er Batman: Dark Victory (Jeph Loeb/Tim Sale), een sequel tot The Long Halloween. In de comic volgen we Two-Face & zijn hernieuwde strijd tegen de voormalige maffiabazen uit Gotham, meerbepaald de families Maroni en Falcone, en verkrijgt hij ook een confrontatie met The Joker. Ook Catwoman duikt op en komt een link tussen haar en Carmine Falcone op het spoor (deze wordt dan weer verder onderzocht in de minireeks Catwoman: When in Rome uit 2004, door hetzelfde creatieve team). Doorheen dit alles wordt eveneens de oorsprong van Dick Grayson, alias de eerste Robin, opnieuw verteld. Dark Victory breit een einde aan het verhaal van vele nevenpersonages die in Batman: Year One werden voorgesteld en heeft aldus heel wat thematische links tot alle films uit Nolan zijn trilogie.

Ten slotte is er The Man Who Laughs (Ed Brubaker/Dough Mahnke). Goed, The Killing Joke (1988) door Alan Moore en Brian Bollandwordt misschien wel aanzien als het definitieve verhaal rond de Clown Prince of Crime en inspireerde een jaartje later zeker en vast de eerste Batmanfilm van Tim Burton (alsook acteur Heath Ledger zijn vertolking van het personage in The Dark Knight), maar het is in The Man Who Laughs waar we Batman zijn eerste conflict met zijn aartsvijand te zien krijgen. Deze originele graphic novel levert in feite een moderne hervertelling van Batman #1 uit 1940, de allereerste verschijning van The Joker, en ontleent zijn titel aan de gelijknamige film uit 1928 die de inspiratie vormde voor het personage.

Zoals al eerder in Batman #1, stelt The Man Who Laughs The Joker voor als een psychopathische seriemoordenaar, een zelfverklaarde “agent of chaos” en een dreigende natuurkracht die aanvankelijk door de Batman wordt onderschat en Gotham City op haar grondvesten doet daveren. Vele burgers en politieagenten mogen de eerste doortocht van The Joker met hun leven bekopen. Net zoals in The Dark Knight, dus.

 

Een lofprijzende recensie

We gaan het niet onder stoelen of banken steken: ook wij zijn fan van The Dark Knight. Hoe kan je dat niet zijn? Op filmisch vlak is het een prachtige en slimme blockbuster die duidelijk ergens over gaat en subliem weergegeven wordt. De cast is er eentje om van te dromen, terwijl zowel scenario als regie (met ruimte voor improvisatie) duidelijk beredeneerd zijn.

Je merkt het misschien al, maar we maken het ons gemakkelijk en herhalen niet al te uitgebreid wat je overal al tien jaar had kunnen lezen. Ja, The Dark Knight is een absolute topfilm.

 

 

 

Een Batmanfilm met dé schurk in de spotlight

Dat The Dark Knight begint en eindigt met The Joker, vertelt misschien al genoeg, maar Nolan maakte een Batman-film waar de schurk in de schijnwerpers staat. In elke scène waar Heath Ledger opduikt, zuigt hij alle aandacht op.

Controversieel was zijn casting zeker, maar Ledger ontpopte zich tot een ideale acteur voor deze versie van The Joker, gebaseerd op Batman: The Killing Joke & Arkham Asylum: A Serious House on Serious Earth. Van een mysterieus dagboek dat hij bijhield in een afgezonderde kamer tot een nerveuze acteerstijl en de meesterlijke improvisatie tijdens het filmen: Ledger werd The Joker.

Hij is misschien minder trouw weergegeven, maar als een obsessieve anarchist en de ultieme “agent of chaos” werkt deze versie prima in The Dark Knight en – net zoals in elk goed Batman-verhaal – definieert de Joker zich door zijn relatie met Batman:

Don’t talk like one of them. You’re not! Even if you’d like to be. To them, you’re just a freak, like me! They need you right now, but when they don’t, they’ll cast you out, like a leper! You see, their morals, their code, it’s a bad joke. Dropped at the first sign of trouble. They’re only as good as the world allows them to be. I’ll show you. When the chips are down, these… these civilized people, they’ll eat each other. See, I’m not a monster. I’m just ahead of the curve.

De onverwachte zelfmoord van Ledger zorgde natuurlijk voor nog meer aandacht voor zijn met een Oscar bekroonde rol en, niet onverwacht, groeide zijn vertolking van het iconische personage uit tot een cultfiguur vanjewelste en een voorbeeld voor latere Joker(stem)acteurs.

 

Why so serious? Cinematografie en realiteit bij Nolan

Het is een terugkerend thema in al zijn films, maar ook in The Dark Knight is regisseur Christopher Nolan gefixeerd op het concept van het “cinematografisch realisme”. Je neemt een concept, hoe ongelofelijk het ook moge zijn, zoals een”Batman”, en bouwt het op voor de kijker totdat het geloofwaardig wordt. Het feit dat het niet uit de echte wereld komt, geeft Nolan dan de kans om dingen te doen die anders nooit zouden kunnen werken. Anders verlies je de geloofwaardigheid bij de toeschouwers en dat is waar het allemaal om gaat. Ook in het stuntwerk, toelaten van improvisatie of gebruikmaken van praktische effecten trekt hij die “realistische” lijn door.

Oké, heel eenvoudig is bovenstaande uitleg – een parafrase van Nolans eigen verklaring – misschien niet helemaal, maar de film is van het genie achter Memento (2000) (zie ook hieronder een schema van die film ter illustratie). Zijn obsessie met werkelijkheid en realiteit keert ook duidelijk terug in films zoals Inception (2010), The Prestige (2006), Insomnia (2002) én diezelfde Memento:

De basis van Nolans regie, dat realisme, zien we dus duidelijk terugkeren in het geloofwaardige Gotham City en de menselijkheid van zijn Batman. Maar daarnaast heeft de regisseur ook heel wat aandacht voor ethische vragen en het principe van “escalatie”. Dat is immers het centrale thema van deze prent rond anarchie en gerechtigheid, en hoe alles verergert vooraleer het ooit beter zal gaan voor Gotham. De verpersoonlijking van die escalatie, toegepast op rechtvaardigheid enerzijds en chaos anderzijds, zijn natuurlijk Batman en The Joker. Jawel, er is allemaal over nagedacht.

 

De Impact & navolging: “Holy DC Dark Universe, Batman!”

Realistisch en zwaarwichtig? Dat werkte verfrissend na een – nog steeds heerlijke – on-the-nose Tim Burton-versie en een campy Batman zoals in Batman & Robin (1997) van Joel Schumacher. Maar het moet verantwoord blijven. Een edgy en duistere versie van iets creëren is geen garantie tot succes. Kijk maar naar die recente Titans-trailer…

Jammer genoeg betekende het kritische en financiële monstersucces van The Dark Knight dat vrijwel elke DC Comics-verfilming vanaf dan die duistere weg zou volgen. Denk maar aan films zoals Watchmen (2009), The Losers (2010; van het volwassen Vertigo-imprint), Man of Steel (2013), Batman v Superman: Dawn of Justice (2016) en zelfs het kleurenpalet van Wonder Woman (2017). Pas eind 2017 kwam er verandering in de visie bij DC – veelal vertegenwoordigd door Zack Snyder – bij Justice League (2017) werd. En wat een rommeltje werd die teleurstellende verfilming

Dat betekent niet dat er iets mis is met een onrealistisch of stylized verhaal dat vaak automatisch als “minder goed” bestempeld wordt. We houden van de Tim Burton-versie van Batman en hoe die trouw aanleunt bij de visuele stijl van de comics. We houden van de epische grandeur die de gevechten bij Zack Snyder uitstralen. Maar we houden ook zeker en vast van Christopher Nolan en hoe hij afstapte van de comic en aantoonde dat iets zoals een “Batman” zich ook perfect kon lenen tot een serieuze en intelligente blockbuster.

 

Tien jaar na de release wordt The Dark Knight van Christopher Nolan nog steeds onthaald als één van de beste superheldenfilms tot nog toe. We denken dat daar de komende decennia weinig aan zal veranderen.

Comments

comments


Killian

 
avatar
Schrijft sneller dan zijn schaduw. Misschien ook beter. Maar zeker sneller.