Random Article


Review: Alien Quintilogy (1979-2012)

 

Posted 15/05/2017 by

In space no one can hear you scream

Met onze ogen strak gericht op Alien: Covenant kijkt Brainfreeze nog eens terug naar de eerste vijf delen in de populaire Alien-filmfranchise van 20th Century Fox. Van het baanbrekende Alien (1979) van Ridley Scott en het bejubelde Aliens (1986) door James Cameron tot het ondergewaardeerde Alien³ van David Fincher (1992) en het relatief teleurstellende Alien: Resurrection (1997) door Jean-Pierre Jeunet, maar natuurlijk ook Ridley Scotts terugkeer tot de franchise met de prequel Prometheus (2012): geen enkele film ontsnapt aan ons facehuggende oordeel…


ALIEN (1979)

  • Studio: 20th Century Fox
  • Regisseur: Ridley Scott
  • Met: Sigourney Weaver, John Hurt, Tom Skerritt, Veronica Cartwright, Harry Dean Stanton en Ian Holm

A survivor… unclouded by conscience

In 1979 werd de wereld geïntroduceerd tot een ongezien angstaanjagend sci-fi/horrorverhaal van beginnend regisseur Ridley Scott en scenaristen Dan O’Bannon (Total RecallScreamers) en Ronald Shusett (Total Recall). De synopsis is simpel: Nadat het sleepschip Nostromo met onder meer Sigourney Weaver als Ellen Ripley, een vreemde noodoproep binnenkrijgt, gaan ze op zoek naar de herkomst hiervan op een onbewoonde planeet. Hier komen ze in contact met een mysterieus wezen, wiens levenscyclus (en bloeddorstige moordpartij) nog maar net begonnen is…

Dat Alien als een van de beste films aller tijden wordt gezien, moet niet vreemd aandoen. Ondanks de simpele, maar o zo effectieve opzet eist Alien op een of andere manier voortdurend de aandacht op van de kijker. De iconische scènes, zoals de introductie van de Chestburster, het sublieme tempo, het setdesign, gekenmerkt door een realistische visie op een grauw, afgeleefde toekomst (net zoals in de zeer succesvolle eerste Star Wars-film in 1977), het langdurige gebrek aan een duidelijk centraal personage, de spanning en meesterlijke regie van Scott (met enkele prachtige beelden tot gevolg): Alien is het bewijs dat less soms inderdaad more is. En dan is er natuurlijk nog de Alien Xenomorph zelf.

Hoewel Alien gewoon een excellent uitgevoerde film is, herinnert iedereen zich voornamelijk het titulaire wezen: de Xenomorph. Eind jaren 70 was de creatie van het monster een ongezien staaltje van filmmagie en speciale effecten en verdiende de film daarom ook een Oscar. Het ontwerp van H.R. Giger met allerlei verscholen seksuele knipogen en Lovecraftiaanse invloeden heeft makkelijk de tand des tijds doorstaan en wordt meer dan eens genoemd als "een van de beste wezens uit de filmgeschiedenis". Ironisch genoeg zien we helemaal niet zoveel van de Alien doorheen Alien, wat alleen maar bijdraagt tot de spanning. Het is misschien niet meteen het meest originele onderdeel van Scotts film, maar eerder toonde Steven Spielberg al met Jaws (1975) hoe effectief "onzichtbaarheid" in het horrorgenre is. Ondertussen kent iedereen wel de "facehugger,", "chestburster" en de volgroeide Xenomorph: wezens die zonder enige vorm van moraliteit op zoek gaan naar hun prooi…


De eerste Alien-film van Ridley Scott is het ultieme claustrofobische kat-en-muisspel en een essentiële kijkervaring voor fans van het sci-fi- en (body) horrorgenre. De verkoopspitch van "Jaws in space" klopt nog steeds, maar ondertussen is Alien zoveel meer geworden. Het is een esthetisch, historisch en popcultureel hoogtepunt in de filmgeschiedenis dat terecht een van de beste films ooit is. Een mythische score voor een mythische film:



ALIENS (1986)

  • Studio: 20th Century Fox
  • Regisseur: James Cameron
  • Met: Sigourney Weaver, Carrie Henn, Michael Biehn, Paul Reiser, Lance Henriksen, William Hope en Bill Paxton

Get away from her, you bitch!

Wanneer een film tien keer zijn budget terugverdient, moet Hollywood wel een sequel produceren. Over het algemeen zou je verwachten dat Aliens uit 1986 dan ook een ondermaats vervolg wordt op een dan al terechte klassieker. Dat is weliswaar buiten regisseur James Cameron gerekend – net na zijn succesvolle Terminator-film uit 1984 -, dewelke bewijst dat sommige sequels inderdaad (bijna) zo goed kunnen zijn. Over of dan wel Alien (1979) of Aliens (1986) de betere film is, valt in dit geval terecht te argumenteren…

Opnieuw is de opzet eenvoudig. Een halve eeuw na de eerste film wordt Ripley ontdekt en ontwaakt door het Weyland-Yutani-bedrijf. LV-426, de maan waar de mensheid de Aliens voor het eerst ontmoette, is ondertussen gekoloniseerd en van deze wezens werd niets meer vernomen. Lang duurt dat echter niet. Wanneer men het contact met de kolonisten verliest, is het aan Ripley samen met een hele bende zwaarbewapende mariniers om op verkenning te gaan…

Waar Alien een rasechte sci-fi-horror-film is, zwiert Cameron het met Aliens over een andere boeg. In eerste instantie is deze sequel een geniale en gewelddadige sci-fi-actieprent. De hele opzet van de film is eigenlijk een allegorie voor de gruwelijke Vietnam-oorlog, namelijk een technologisch geavanceerd volk dringt vreemd domein binnen om vervolgens afgeslacht te worden. Om die gevoelens van angst en opwinding bij de ruimte-mariniers ook hard te maken werden voor Aliens realistische futuristische wapens met een originele sounddesign en een pak vuurkracht ontworpen. De blockbuster was dat jaar dan ook de terechte winnaar van de Oscar voor "Geluids- en Visuele effecten".

Maar Aliens draait natuurlijk nog steeds rond Ripley en de titulaire ruimtewezens. Sigourney Weaver ontpopt zich hier nog meer dan in de eerste film als dé vrouwelijke actieheldin bij uitstek en won dat jaar net geen Oscar voor haar hoofdrol. Maar de Alien-franchise zou natuurlijk niet bestaan zonder diens angstaanjagende, zuur lekkende wandelende nachtmerries. In Aliens – je raadt het misschien al door de titel – krijgen we niet één, maar wel een heel nest Aliens te zien, onder leiding van een hoogst intelligente koningin. Meer dan ooit volgt er in dit vervolg een bloederige slachtpartij.


Met memorabele scènes en catchphrases zoals "Game over man, game over", een ijzersterke vrouwelijke lead, plek voor nuance, maar ook bloederige actie om u tegen te zeggen werd Aliens (1986) een klassieker for the ages. James Cameron deed iets waar de latere regisseurs in de franchise niet meer inslaagden: een eigen interpretatie van Ridley Scotts concept realiseren. Aliens is simpelweg een van de beste sci-fi-actiefilms ooit en een meer dan waardig vervolg op Alien.



ALIEN³ (1992)

  • Studio: 20th Century Fox
  • Regisseur: David Fincher
  • Met: Sigourney Weaver, Charles S. Dutton, Charles Dance en Paul McGann.

You've been in my life so long

Als rechtstreeks vervolg op Aliens (1986) was er in 1992 heel wat hype ronde de derde Alien-film van debuterend regisseur David Fincher. Origineel werd de film aangekondigd als een sci-fi-horrorfilm die de ruimtewezens op aarde zou loslaten, maar dat promotiemateriaal zou al snel verdwijnen na interne problemen en een van de beruchtste producties ooit in Hollywood…

Na de spannende climax aan het einde van de vorige film wisten Ripley, Hicks, Newt en de synthetische Bishop met het ruimteschip Sulaco te ontsnappen uit de horrorkolonie. Tijdens hun hyperslaap breekt er weliswaar brand uit op hun ruimteschip en storten ze neer op een mysterieuze planeet. Hier blijft Ripley als enige overlevende achter op een gevangeniswereld van het Weyland-Yutani-bedrijf, waar enkele mannelijke criminelen verblijven die bovendien een eigen religie aanhankelijk zijn. Ripley was daarentegen niet de enige verstekeling op de Sulaco

Op zich biedt de derde Alien-film een interessante take op het kat-en-muis-verhaal dat we in de vorige films zagen. Een groep criminelen die zich moet verdedigen tegen een Xenomorph, klinkt alleszins boeiend. Ook de duistere thematiek en visueel onrustwekkende bruine gloed waren veelbelovend. Jammer genoeg weet Alien³ niet altijd de verwachtingen in te lossen. De visuele effecten, waarvoor de franchise zo gekend was, verbleken in dit derde deel met enkele meer dan teleurstellende CGI-creaties. Qua verhaal – buiten de religieus-criminele gimmick – biedt de prent maar weinig nieuws en doodde het meteen twee populaire personages uit Aliens zonder andere memorabele personages aan te reiken. Een zwak plot kon natuurlijk nog gered worden door een sterke uitvoering, die er niet is, of de Xenomorph, hoewel die in deze film wel erg bijkomstig voelt.


Wellicht was de strijd van regisseur David Fincher, die zich nog maar nauwelijks uitlaat over de woelige productie van Alien³, versus de filmstudio en diens wensen interessanter materiaal. Van Finchers latere topwerk, talent en eigenlijke visie op de film is in het eindproduct dan ook nog maar bitter weinig te merken. Producer Charles de Lauzirika poogde met de verlengde "Assembly Cut" van de film in 2003 nog meer Finchers oorspronkelijke ideeën naar voren te laten komen en leverde hiermee een lichtjes verbeterde prent af. Toch werd met Alien³ meteen pijnlijk duidelijk dat de Alien-franchise niet van flops gespaard zou blijven. De prent is zeker en vast niet de slechtste sci-fi-horror-film ooit (ne niet eens de slechtste uit de franchise), maar teleurstellend was het rommelige Alien³ wel. Het budget werd echter driemaal terugverdiend, waardoor 20th Century Fox een vervolg goedkeurde.



ALIEN: RESURRECTION (1997)

  • Studio: 20th Century Fox
  • Regisseur: Jean-Pierre Jeunet
  • Met: Sigourney Weaver, Winona Ryder, Ron Perlman, en Dominique Pinon.

She is severely fuckable, ain't she?

Het dieptepunt van de franchise was na het teleurstellende Alien³ jammer genoeg nog niet bereikt. Aan Jean-Pierre Jeunet (Amélie) om een nieuw deel in de Alien-franchise te regisseren en zo de reeks in diens glorie te herstellen. Niet dat Alien: Resurrection (1997) daarin slaagde…

Twee volle eeuwen na de derde film wordt Ripley gekloond en de Alien-koningin operatief uit haar lichaam verwijderd. De mensheid probeert nu Xenomorphs te fokken en experimenteert op hen via menselijke gastheren. Op het ruimteschip USM Auriga, dat op weg is naar de aarde en de experimenten huisvestigt, weten de monsterlijke ruimtewezens echter te onstnappen en is het opnieuw aan Ripley om een laatste keer de Xenomorphs te verslaan.

Met Resurrection hebben we officieel het dieptepunt van de Alien-films bereikt. Narratief houdt de film weinig steek en zijn er maar weinig memorabele scènes of personages. Van de verschillende klonen van Ripley en de overdreven seksuele spanning tussen zowat iedereen tot de Xenomorphs die achter glas (?!) gehouden worden: gewoonweg "neen". Van angst voor de monsters is er dan ook geen sprake. Laten we eerlijk zijn: scenarist Joss Whedon heeft al veel beter schrijf- en regiewerk verzorgd doorheen zijn Hollywoodcarrière. De veranderingen van regisseur Jeunet tijdens de opnames zorgden bovendien meer dan eens voor een contrasterende toon in de uiteindelijke prent.

De menselijke personages zijn bovendien allen wandelende bordkartonnen clichés waarbij het acteerwerk uitsluitend over-the-top is. Het gebrek aan voeling met de personages, dat tot op zekere hoogte ook wel in de vorige film aanwezig was, maakt van hen dan ook maar onvermijdelijke slachtoffers op wiens dood we meer dan eens wachten en deze keer zelfs hopen. Ook de gekloonde Ripley is niet meer de heldin die we kennen en Winona Ryder als Annalee Call is nauwelijks een waardige vervangster. De echte sterren van de franchise, de Xenomorphs, worden in Resurrection niet beter behandeld. De nieuwste creatie, de "New Born", is een werkelijk monster (in dit geval geen compliment)…


Het zou vijftien jaar duren vooraleer de Alien-franchise van Resurrection kon recupereren. Alien: Resurrection probeerde hier en daar wat dingen te innoveren, maar werd uiteindelijk meer een onbedoelde komedie dan een volwaardige horrorfilm. Als Whedons luchtigere toon toch behouden zou zijn geweest, hadden we wellicht een heel ander en wellicht beter eindproduct gezien. Voor vele fans betekende Resurrection dan ook het einde van de franchise; of net een ongelooflijk hersenloos guilty pleasure



PROMETHEUS (2012)

  • Studio: 20th Century Fox
  • Regisseur: Ridley Scott
  • Met: Noomi Rapace, Michael Fassbender, Guy Pearce, Idris Elba, Logan Marshall-Green en Charlize Theron

Big things have small beginnings.

Filmfans slaakten opgelucht een zucht wanneer een vijfde Alien-film werd aangekondigd. Niemand minder dan Ridley Scott keerde immers terug voor Prometheus (2012), zowaar een (niet rechtstreekse) prequel op de originele film uit 1979 die heel wat meer duidelijkheid over de Alien-mythologie zou scheppen. Zijn resultaat werd een polariserende prent met enkele onmiskenbare fouten, maar ook interessante ideeën…

In Prometheus ontdekt een team wetenschappers een mysterieuze sterrenkaart die hen vermoedelijk naar de oorsprong van de mensheid en een ongezien geavanceerde beschaving leidt. Leden van dit ras worden "The Engineers" gedoopt en zouden na genetische proeven verantwoordelijk zijn voor onze schepping. Wanneer het verkenningsteam van Weyland-Yutani daarentegen op de afgelegen maan aankomt, wacht hen een heel andere gastheer…

Ten eerste betekent de terugkeer van Ridley Scott ook de terugkeer van cinematografische kwaliteit. Toegegeven, Prometheus is verre van zijn best geregisseerde film, maar het verschil met delen drie en vier in de filmreeks valt meteen op. Visueel levert de blockbuster enige prachtige beelden. Op narratief vlak neemt Prometheus dan weer opnieuw de tijd om het plot en diens regels op te zetten en de mythos van de Engineers uit de eerste film uit te diepen, alvorens de antagonist te introduceren. Jawel, actie wordt ingeruild voor expositie en verhaal.

Door de focus op het verhaal wordt deze blockbuster ook meer een rasechte sci-fi-film en laat het de horrorelementen grotendeels achterwege. Is het narratief van Prometheus dan saai? Of net grondig uitgediept? Soms is de grens flinterdun. Dat betekent weliswaar niet dat het narratief geen fouten bevat (We're looking at you, "Prometheus School of Running Away"). Ook hangt Prometheus duidelijk minder nauw samen met de andere films, met opvallend weinig Xenomorphmateriaal als belangrijkste pijnpunt. Vervanger van dienst werd de octopus-achtige Trilobite.

Qua acteertalent bevat Prometheus enkele klinkende namen zoals Guy Pearce, Idris Elba en Charlize Theron. Toch zijn het vooral Noomi Rapace als de nieuwsgierige Elizabeth Shaw – de eerste vrouwelijke lead na Sigourney Weaver als Ripley – en Michael Fassbender als de eigenzinnige androïde "David" die een indruk nalaten en hun stempel drukken op Prometheus. Over echte karakterdiepgang zoals bij Weaver doorheen de eerste film kunnen we weliswaar niet spreken.


Met Prometheus plaatste Ridley Scott zijn Alien-franchise opnieuw in de schijnwerpers. Zonder twijfel is deze tragere "prequel" op Alien de vreemde eend in de bijt binnen de franchise door zijn vage band met de andere films, gebrek aan Xenomorph en natuurlijk gebrek aan actie. Toch diept Prometheus de mythos meer dan voldoende uit en werkt de blockbuster perfect als volwaardige sci-fi-film. Door het afstappen van de traditionele elementen uit de Alien-films zal daarentegen niet iedereen fan zijn van deze toch wel polariserende prent. 



Alles over de comicbookreeksen over de Alien-franchise lees je in onze START TO READ: Aliens.

Comments

comments


Killian

 
avatar
"I don't know who you are, but I will find you and write for you."