Posted 20/11/2015 by Tom in Tv/Film
 
 

Countdown to Star Wars The Force Awakens: De Geboorte van Star Wars

nog-26

A long time ago in a country far, far away… was er eens een schrijver/regisseur. De man had reeds een groot succes gehad met de film American Graffiti en hij had een idee voor nog een film. Niet zomaar een film, ééntje die de wereld nog nooit gezien had. Special effects die hun tijd ver vooruit waren. Een inhoud die elementen bevat van de beste verhalen uit de geschiedenis. Een verhaal dat dus iedereen aanspreekt. Dat was het verhaal van Annikin Starkiller.

Wait, what? Who the fuck is Annikin Starkiller?

Rome werd niet op één dag gebouwd. Zo ook niet Star Wars. Het duurde heel wat scriptdrafts en jaren vooraleer George Lucas een film in zijn hoofd kreeg die er een beetje uitziet zoals de space adventure dat we vandaag de dag kennen. En dan nog was de productie er één met vele zorgen. In dit artikel doen we de geschiedenis van dit proces uit de doeken. De geboorte van Star Wars.

1 THX 1138

Het is 1970. George Lucas’ eerste film, THX 1138, was een grote box office flop. Hoewel het lovende recensies kreeg en alom gezien werd als een veelbelovende eerste film, waren de inkomsten te laag om de studiobazen tevreden te stellen. In een poging toch geld in de kassa te brengen, schoof Lucas twee ideeën naar voren. Het eerste was wat in 1973 zou uitgroeien tot de film American Graffiti. De film werd een groot succes bij het publiek en de pers. Het kreeg zelf vijf Oscarnominaties, waar het er echter geen enkele van kon verzilveren. Wat het ook deed, is Lucas een naam geven en dus meer beenruimte voor zijn volgende project.

Dat werd iets waar Lucas al een tijdje mee in zijn hoofd zat. Hij was een groot fan van de Flash Gordon-serie uit de jaren 30. Hij droomde van ruimte-avonturen en vond dat hedendaagse kinderen te weinig opgroeiden met de ouderwetse verhalen. De strijd van goed tegen kwaad, prinsen en prinsessen. Kortom: sprookjes en sagen. Het lukte hem echter niet om de rechten op Flash Gordon op te kopen. Hij besloot dan maar zelf een verhaal ineen te knutselen.

2 flash gordon

Dat bleek niet zo eenvoudig. George Lucas was, en is dan nog steeds, een ideeënman. Zijn geest borrelt over van originaliteit maar om dat in een mooi verhaaltechnisch geslaagd geheel te gieten, heeft hij behoorlijk wat moeite. Toch werkte hij hard om een verhaal op papier te krijgen. Vanaf 1973, toen hij tevens nog de hand legde aan American Graffiti, spendeerde hij zijn ochtenden aan het schrijven van een treatment. De namiddagen en avonden vulde hij met research. De vele ‘originele’ ideeën in Star Wars zijn namelijk geleend uit oudere, klassieke verhalen. Vertelsels die reeds bewezen hebben dat ze aanslaan en een boodschap kunnen overbrengen. De belangrijkste bron was 3 the hero with a thousand facesThe Hero With a Thousand Faces van Joseph Campbell. Dit boek is een studie naar de belangrijkste mythes, sagen en andere oeroude vertellingen en in het bijzonder wat die verhalen gemeen hebben en wat hen doet werken. Natuurlijk las en onderzocht Lucas die verhalen ook zelf. Aangezien hij een ruimteavontuur schreef moest er ook een grote basis aan sci-fi in zijn leesvoer aanwezig zijn. Isaac Asimov, Edgar Rice Burroughs , Arthur C. Clarke, Frank Herbert, Alex Raymond en E.E. Smith belanden allemaal op zijn leesstapel.

Later in de schrijffase zou hij heel wat elementen van deze sciencefictionklassiekers in zijn eigen epos vervatten. Wolkensteden, zwaarden, blasters, enz. kwamen uit de Flash Gordon-serie. Uit de Foundation-trilogie kwamen dan weer de politieke machinaties op ruimteniveau. Dune leverde galactische handelaars en een woestijnplaneet. De Lensman-saga van E.E. Smith was dan weer de bron voor de Jedi en de Force.

Maar zo ver zijn we nog niet. In mei 1973 was zijn eerste treatment af. In een korte synopsis van twee pagina’s schreef hij het verhaal van Mace Windu, een Jedi-bendu van Ophuchi en familie van Usby C.J. Thape, een padawanleider van de Jedi. Er zitten enkele elementen in die bekend in de oren klinken, maar het stond ver van het verhaal dat we vandaag kennen. Echt vlot bekte het ook niet. Lucas veranderde dus één en ander en schreef een treatment van dertien pagina’s. Daarmee ging hij op ronde. De hoge piefen bij United Artists en Universal Pictures waren niet bepaald onder de indruk. Ze pasten dus voor het project. Sci-fi was op dat moment in de jaren 70 niet erg populair en men wou het rare idee geen kans geven. Gelukkig was er 20th Century-Fox. Alan Ladd, Jr., het hoofd van die studio, kreeg THX 1138 en American Graffiti te zien en besloot dat Lucas talent had. Hij gaf hem 50.000 dollar om de film te schrijven en 100.000 dollar om het te regisseren.

4 Alan Ladd Jr en George Lucas

Alan Ladd Jr. en George Lucas

Een goed script schrijven, kan meer dan een jaar duren. De vormgeving van Lucas’ ideeën duurde echter twee en een half jaar. Het originele treatment draait rond prinses Leia die achtervolgd wordt door de troepen van een kwaadaardige soeverein. Ze krijgt bescherming van een generaal en de laatste van de Jedi, Luke Skywalker. Hun schip wordt gedwongen te landen op de planeet Aguilae, waar ze een tiental jonge rebellen ontmoeten. Via een cantina op de rand van de luchthaven, trachten ze weer van de planeet weg te raken. Na een achtervolging en een periode van schuilen in een meteorietengordel, crasht de groep op de jungleplaneet Yavin waar ze aangevallen worden door harige aliens. Iedereen ontsnapt, behalve Leia, die aan de soeverein doorverkocht wordt. Skywalker traint de jonge rebellen en samen vallen ze het gevangenencomplex op Alderaan aan, bevrijden de prinses en krijgen een beloning op een grote ceremonie.

Een jaar later, in mei 1974 is het eerste script een feit. Heel wat nieuwe elementen doen hun intrede. Zo is er voor het eerst sprake van Darth Vader. Hij is echter momenteel nog steeds een gewone hoge pief in het leger van de keizer. Hij leidt het leger samen met Prince Valorum, een ridder van de Sith-orde, de tegenstanders van de Jedi. Later zouden deze twee personages dus samensmelten. Darth Vader’s iconische pak werd gedragen door een protagonist: Kane Starkiller. Luke Skywalker is een oude generaal en ex-Jedimeester. Hij beschermt de koninklijke familie van de planeet Aquilae. Tijdens de vlucht belanden ze op de woestijnplaneet Utapau waar ze Starkiller aantreffen. Hij is de laatste van de Jedi-bendu en verstopt zich samen met zijn zoons Deak en Annikin op de planeet. Annikin wil Jedi worden en voegt zich samen met zijn vader bij de groep. Ook Han Solo krijgt een introductie. Hij is echter een groene alien. Chewbacca en de twee robots duiken ook op. Dit script werd later verstript door Dark Horse als The Star Wars.

In juli kwam er een nieuwe versie. De veranderingen beperkten zich vooral tot de namen van personages en concepten. Belangrijk is dat hier voor het eerst van ‘the Force’ werd gesproken. Dit stelde een metafysische kracht voor die enkel Dai Nogas kunnen hanteren. Die Dai Nogas hebben tijdelijk de naam ‘Jedi’ verdrongen.

5 The Adventures of the StarkillerThe Adventures of the Starkiller, Episode One of the Star Wars, was de naam van het tweede script dat in januari 2015 het levenslicht zag. Dit verhaal draaide om de zoektocht naar het Kiber kristal dat de Force controleert. Generaal Skywalker en zijn twaalf zonen stellen de goede kant van de Force voor. Zij staan lijnrecht over Lord Vader, een gigantische zwart gemaskerde ridder die de ‘dark side’ hanteert. Prinses Leia wil de locatie van het Kiberkristal en een plan van de Death Star naar generaal Skywalker brengen maar wordt aangevallen door een keizerlijk schip. Ze stuurt de plannen weg in een robot (en zijn praatzieke robotcompagnon) die op de planeet van Luke Starkiller valt. Starkiller gaat op zoek naar een piloot en vindt die in Han Solo, een bebaarde ex-piraat met een cavia-alien als vriendin en een tweehonderd jaar oude Wookiee, Chewbacca genaamd. Ze vinden generaal Skywalker en zijn twaalf kinderen. Luke kan de prinses bevrijden en valt samen met Skywalker’s zonen in een luchtgevecht de Death Star aan. Die vernietigt hij door een specifieke zwakke plaats te raken. Het script eindigt met een teaser: The Princess of Ondes genaamd, waar Leia en haar familie gekidnapt worden. Ook Vader is nog levend en wel en het Kiberkristal is nog niet gevonden.

Hiermee was het uiteindelijke verhaal van Star Wars eindelijk in focus. We hebben in grote lijnen alle personages. Vooral Darth Vader (Dark Lord of the Sith), Luke (arme boerenjongen die een rol zou komen te spelen op galactisch niveau) en Han Solo (piraat) hebben hier hun min of meer uiteindelijke vorm gevonden. Ook de verhaalstructuur zit min of meer op zijn plaats, het Kiberkristal niet nagelaten. Alle andere ideeën belandden daarom niet in de prullenbak. De gevechten op Yavin, de achtervolging in een meteorengordel, enz. zouden in andere delen terugkomen. Vanaf mei sprak Lucas daarom voor het eerst van verschillende episodes, waarvan Star Wars, Episode IV werd. De eerste trilogie draaide rond Ben Kenobi, de vader van Luke en het verraad van Darth Vader. De tweede trilogie ging over Luke zelf als jonge man. De laatste trilogie was dan het verhaal van de oudere Luke die de laatste restanten van het Rijk opruimt. De robots C-3PO en R2-D2 zouden in alle films een rol hebben.

In augustus 1975 krijgen we een derde script dat wel erg dicht bij de uiteindelijke versie aanleunt. De hele structuur is gelijk, het enige verschil is dat Biggs, Luke’s oudere broer is. De protagonisten dringen zelf de Death Star binnen omdat Ben Kenobi voelt dat daar het Kiberkristal is. Ze worden dus niet binnen gehaald door een trekstraal. Darth Vader verwondt Kenobi, maar die overleeft het wel en kan het kristal aan Luke geven die het dan gebruikt om de Death Star te vernietigen in het ruimtegevecht op het einde van de film. Leia heeft trouwens in deze versie de krachten van een heks.

6 American GraffitiMaart 1976. We zijn eindelijk zo ver. Het script van Star Wars is af. Het kristal en Leia’s hekskrachten gingen overboord en Biggs is nu Luke’s vriend. Op enkele details na, bv. Han die met Jabba The Hut discussieert vooraleer de protagonisten vertrekken, zal dit script in de bioscoop komen. Deze scène tussen Han en Jabba zou trouwens wel ten dele gefilmd worden en in de gerestaureerde versie te zien zijn.

Door het grote succes van American Graffiti, kon Lucas zijn deal met 20th Century Fox gaan heronderhandelen. Zo kreeg hij de rechten op eventuele sequels en de merchandising in handen. Het script zou tijdens de productie nog veranderen. Zou werd Luke Starkiller Luke Skywalker. Ook het lot van Obi-Wan Kenobi werd beslecht. Aangezien Lucas vond dat hij geen nut meer had op het einde van de film, kreeg hij een sterfscène.

In 1975 stichtte Lucas zijn eigen special effects studio: Industrial Light & Magic. Het bedrijf gebruikte nieuwe technologieën en technieken om kleine modellen groot te laten lijken op het scherm. Op de set zelf ontstonden problemen tussen Lucas en cinematograaf Gilbert Taylor. Lucas was een erg hands-on regisseur die graag zelf problemen oplost. Taylor vond dat Lucas zich te veel met zijn job ging bemoeien. Zo ging Lucas zelf zeggen welke lichten er geplaatst of verzet moeten worden, terwijl Taylor verwacht dat Lucas tegen hem zei welk effect hij wou. Taylor zou dan zelf wel de lichten aanpassen.

7 Industrial Light & Magic

De scènes op Tatooine werden in Tunesië opgenomen. Helaas sloeg ook hier het noodlot toe. De eerste week van de opnames in maart 1976 werden geplaagd door technische mankementen zodat Lucas onmiddellijk ver achter zat op schema. Op de koop toe werd dat gebied geplaagd door een zandstorm die de lucht en omgeving erg wazig maakte. Lucas stelde daarom het gebruik van zware filters op de lens voor. Taylor, die dacht dat Lucas een clean uitziende film wou, raakte in de war en er ontstond opnieuw ruzie. Het zand van de woestijn beïnvloedde de radiogestuurde R2-D2 modellen waardoor die meer niet dan wel werkten. Het C-3PO pak van Anthony Daniels brak en de man kon tevens niets zien.

Toen men in de Elstree studio in Londen ging filmen, bleven de problemen zich aandienen. De decors waren enorm donker. Taylor zat met zijn handen in het haar maar kon het geheel toch verlichten door stukken uit muren, plafond en grond te kappen en daar paneelverlichting in te plaatsen. Waar men in Tunesië lang door kon werken, moest men in Londen stipt om 17u30 stoppen. Dit vertraagde de productie opnieuw. Het ergst van al vond Lucas nog de algemene sfeer van de cast en crew. Die waren absoluut niet gemotiveerd. Ze zagen het als een lachwekkende kinderfilm. Het gedrag van de regisseur zelf hielp dit niet echt. Hij was ietwat schuw en sprak bitter weinig met zijn acteurs. Zijn feedback bestond vooral uit ‘sneller’ en ‘meer intens’. Het project was zo intens dat Lucas hoge bloeddruk en uitputtingsverschijnselen kreeg. De cast probeerde hem vaak op te vrolijken omdat hij depressief over kwam.

8 tunesie

Dat kwam niet in het minst door de grote druk van de studio. Die zagen de achterstand op het tijdsschema met lede ogen aan en eisten op een gegeven moment dat de film binnen een week opgenomen moest zijn. Zo niet, sloot men de productie. Door met drie filmploegen tegelijk te werken, kon Lucas deze deadline gelukkig nog halen. Het voorgestelde budget van acht miljoen dollar bleek te weinig. Na hevige onderhandelingen ging de studio akkoord met een verhoging.

Indien Lucas nog geen grijs haar had, kreeg hij spontaan een geval van haaruitval toen hij de eerste cut van de film onder ogen kreeg. Die was namelijk helemaal niet naar zijn zin. De deadline van de film was ondertussen reeds een half jaar verplaatst (van kerst 1976 naar zomer 1977) en de tijd drong. Toen de monteur Lucas’ visie maar niet kon vatten, werd hij ontslagen en vervangen door Paul Hirsch en Richard Chew. Deze knipten een groot stuk uit het begin van de film. Hier zagen we het leven van Luke, samen met zijn vrienden en vooral Biggs Darklighter.

Ook in ILM verliep niet alles volgens een leien dakje. De werknemers waren niet gemotiveerd en raakten erg snel achter op schema. De helft van het budget ging in vier scènes die Lucas dan nog slecht vond. Uiteindelijk monteerde Lucas fragmenten van vliegtuiggevechten uit oudere films samen om zo de werknemers inspiratie te geven. Een jaar aan werk moest dan in zes maanden klaar zijn.

In februari 1977 toonde Lucas een nog niet afgewerkte versie aan de studio en aan bevriende regisseurs. Ook dit werd een teleurstelling. Zijn vrienden reageerden lauw. Steven Spielberg was één van de uitzonderingen. Hij vond de film goed maar vermoedde dat de algemene teleurstelling kwam doordat de effecten nog niet klaar waren. Tot Lucas’ grote verbazing waren de studiomensen laaiend enthousiast. Gelukkig. Er waren namelijk nog enkele shoots van extra scènes nodig en de film zou uiteindelijk drie miljoen dollar boven budget gaan.

Die drie miljoen lijkt nu peanuts. Star Wars bracht namelijk 775.4 miljoen dollar op aan de box-office. De sequels en prequels en de massa aan boeken en merchandising leverden miljarden dollars op. Toch mag niet vergeten worden dat het bloed, zweet en tranen gekost heeft. Lucas mag dan vaak verguisd worden, hij zag een mogelijkheid, had een idee en heeft dat jarenlang nagestreefd. Het resultaat is de grootste filmfranchise die de wereld ooit gezien heeft en een prachtig sprookje om in weg te dromen…

9 a new hope

 

Comments

comments


Tom

 
avatar