0
Posted 06/02/2014 by Brainfreeze in Comics
 
 

Een Profiel van Jack “King” Kirby


Vandaag, 6 februari 2014, is het precies 20 jaar geleden dat Jack Kirby opstond om de krant te gaan halen en onderweg naar de voordeur in elkaar zakte. Hij overleed op 76-jarige leeftijd aan hartfalen. Vandaag staan we dus even stil bij het leven van een eenvoudig man wiens grenzeloze fantasie het leven van zoveel mensen tot de dag van vandaag heeft verrijkt…

jackkirbyvisionaries28 augustus 1917 kwam de jonge Jacob Kurtzberg ter wereld in New York City. Zijn verhaal was er één uit duizenden. Kurtzberg was de zoon van een  immigrantenkoppel uit Oostenrijk. Hij groeide, net zoals zovelen, op in armoede en moest al op jonge leeftijd een steentje bijdragen om in het onderhoud  van de familie te voorzien. In zijn spaarzame vrije tijd tekende hij, aangemoedigd door de krantenstrips die hij las, op alles wat los en vast zat. Dat zou de basis leggen voor zijn latere carrière als de legendarische comicbookmaker Jack Kirby!

Jack “King” Kirby is waarschijnlijk de bekendste tekenaar van wie je nog nooit hebt gehoord. Maar wanneer we beweren dat zijn fantasie de drijvende kracht is achter enkele van de succesvolste films van het voorbije decennium en dat deze letterlijk het fundament vormt onder Marvel Comics dan overdrijven we niet.

Begin jaren 40 beleefde Kirby een eerste start bij Timely Comics (de voorloper van Marvel) waar hij samen met zijn toenmalige partner Joe Simon Captain America creëerde – één van de grootste striphelden die gedurende de Tweede Wereldoorlog het moraal van de Amerikanen hoog hield. Wie heeft de iconische cover waarin Captain America Hitler een vuistslag verkocht nooit gezien? Voor National Periodical (de voorloper van DC Comics) maakte het team een nieuwe titel rondom The Sandman en bedachten ze The Manhunter. Er was ook commercieel succes via hun comics The Boy Commandos en The Newsboy Legion. Van deze comics werden enkele miljoenen exemplaren per maand verkocht. Het maakte Kirby en Simon geen miljonairs, aangezien de rechten bij National lagen, maar ze verdienden er wel een redelijke boterham aan. Kirby en Simon hielden het niet bij het maken van comics alleen. In 1943 werden ze opgeroepen voor het leger en vertrokken ze naar Europa om zelf de wapens tegen de nazi’s op te nemen.

kirby in the fifties
captainamericacomics1Toen de heren na de oorlog terugkwamen zouden ze nog een kleine tien jaar met elkaar samenwerken en van jonge mannen uitgroeien tot verantwoordelijke huisvaders. De smaak van het publiek was inmiddels veranderd. Superhelden werden vervangen door westerns, misdaadcomics en een resem aan romantische comics voor meisjes. Ze hadden zelfs ook nog een nieuwe Captain America gemaakt in de vorm van Fighting American. Dat laatste kwam vooral doordat Timely Kirby en Simons rechten niet wilde erkennen op Captain America. De reeks Young Romance zou ook nu weer een bescheiden commercieel succes zijn voor beide heren. Maar bij het aanbreken van de jaren zestig gingen ze ieder hun eigen weg.

Kirby werkte wederom kortstondig voor National Periodical waar hij samen met Dick en Dave Wood aan de wieg stond van de avonturenreeks Challengers of the Unknown. Hij deed ook nog wat met Green Arrow toen hij een telefoontje kreeg van Stan Lee. De jonge kantoorbediende was inmiddels opgeklommen tot hoofdredacteur en had maar een vraag voor zijn oude collega.  Of hij geen zin had om voor Marvel Comics te komen werken?

Fantastic_Four_51Voor succes zijn behalve talent en werklust ook andere eigenschappen van belang. Eén daarvan is timing. Je moet op het juiste moment op de juiste plaats zijn en dat was Jack Kirby in 1961. De babyboomgeneratie was in opkomst en ze hadden behoefte aan vermaak. National Periodical/DC had het superheldengenre nieuw leven ingeblazen met herwerkte versies van o.a. The Flash en Green Lantern. Maar Lee en Kirby zouden het gaan vernieuwen. Ze beleefden een uiterst creatief decennium waarin het complete hedendaagse Marvel-universum uit de grond werd gestampt. Het lijstje zou bekend moeten zijn:

Allemaal creaties waar Kirby enorm veel mee te maken had. En dan zijn er ook nog andere bekende figuren als S.H.I.E.L.D.-spion Nick Fury, Henry Pym/Ant-Man, de Inhumans, Loki, Doctor Doom, de Silver Surfer, Galactus en de Black Panther, de eerste zwarte superheld in de mainstream Amerikaanse comic. Zijn inbreng in de creatie van Spider-Man, Marvel’s bekendste superheld, is tot op de dag van vandaag een punt dat te betwisten valt.

Kamandi feb 14De sixties waren voor Kirby in creatief opzicht een hoogtepunt. Maar ook hier stak het oude patroon weer de kop op. De tekenaar voelde zich in zowel moreel als financieel opzicht wederom ondergewaardeerd door de uitgever. Het grote geld ging aan hem voorbij. Jack verliet in 1970 Marvel voor DC Comics. Hoewel  fans later lovend zouden spreken over zijn werk bij DC en titels als Kamandi The Last Boy on Earth, OMAC, The Demon en natuurlijk The Fourth World Saga (Superman’s Pal Jimmy Olsen, The Forever People, Mister Miracle en New Gods) zouden herwaarderen was dat gedurende de zeventiger jaren nog  allerminst het geval. DC liet bovendien de gezichten die Kirby tekende voor Superman hertekenen door huistekenaars als Murphy Anderson. Toen Stan Lee hem halverwege dat decennium belde om het bij te leggen vertrok Kirby weer naar Marvel. Daar was zijn terugkeer geen bijzonder succes. Hij schiep Machine Man en Devil Dinosaur. Twee titels met een zeer korte levensspanne en hij speelde wat met zijn New Gods/Fourth World-concepten in de serie The Eternals. Maar een gebrek aan waardering en Marvel’s weigering om een ziekteverzekering plus pensioen voor Kirby te regelen was een reden voor zijn vertrek.

Destroyer DuckEind jaren zeventig zou Kirby een aantal jaren voor de tekenfilmstudio Ruby Spears gaan werken. Ironisch genoeg zou dit een van de weinige periodes zijn  dat het hem financieel voor de wind ging. Wie de Oscar winnende film Argo heeft gezien weet ook dat in deze jaren het werk van Kirby zelfs werd gebruikt om enkele gijzelaars uit Iran vrij te krijgen. Toch zou hij weer terugkeren naar de comicbookindustrie. Steve Gerber (The Defenders, Omega the Unknown) had Marvel  een proces aangespannen om de rechten van zijn creatie Howard the Duck terug te winnen. Kirby had zelf ook nog wel wat uien met de uitgever te pellen en besloot de schrijver te steunen met het tekenen van de benefietcomic Destroyer Duck. Kirby werd door veel van de kleinere uitgeverijen gevraagd om comics te maken. Deze uitgeverijen hadden niet de slagkracht van Marvel of DC maar ze gunden Kirby wel alle rechten. Dit leverde behalve het eerder genoemde Destroyer Duck ook nog titels op als  Silver Star en Captain Victory and the Galactic Rangers.

Begin jaren negentig was er dan toch even kortstondig financieel succes en iets van een soort pensioen. In 1991 hadden enkele stertekenaars bij Marvel zich losgemaakt van de uitgever en stampten ze Image Comics uit de grond. Ze wilden zelfs profiteren van het succes van hun werk en vonden het work-for-hire systeem waar Marvel en DC zich van bedienden respectloos. Ze trapten een periode af waarin comics even in de voorhoede van de popcultuur marcheerden en de omzetten tot ongekende hoogten stegen. Het was een publiek geheim dat Jack Kirby het financieel zwaar had en als een soort hommage aan de man die hun fantasie als kinderen vleugels gaf en hun rijkdom mogelijk had gemaakt besloten enkele Image-oprichters (Erik Larsen, Todd McFarlane, Rob Liefeld, Marc Silvestri en Jim Lee) hem onder hun hoede te nemen.  Ze gaven zijn laatste onafgemaakte comic Phantom Force uit en inkten de pagina’s om de interesse van de fans flink op te drijven. De eerste twee issues verschenen in 1993 en de royalties zorgden ervoor dat Jack Kirby en zijn vrouw een financieel goed jaar zouden hebben.

Kom de komende dagen zeker nog eens terug naar Brainfreeze. Dan vertellen we je wat meer verhalen over het leven en werk van de King of Comics

kirby_bragging

Comments

comments


Brainfreeze

 
avatar