4
Posted 30/04/2013 by Donnie Darko in Tv/Film
 
 

Zombie Special Deel 1: Twijfelende Doden 1932-1967 (NSFW)


Dit jaar is het precies 45 jaar geleden dat Night of the Living Dead van grootmeester George A. Romero op de wereld werd losgelaten en onbewust een aardschok in het filmlandschap teweegbracht. Dit moet uiteraard gevierd worden met een reeks specials die zullen beschrijven hoe het zombiegenre geëvolueerd is doorheen de filmgeschiedenis. In deze reeks van artikels pogen we allerminst een compleet beeld te geven, dat zou onmogelijk zijn, maar jullie honger naar een vaak misbegrepen genre op te wekken. Vandaag gaan we van start met de periode 1932-1967.

Het prille begin

Filmmakers hebben altijd hun inspiratie gezocht in andere media, dat is nu zo en vroeger was dat niet anders. Vele iconische filmmonsters vinden hun oorsprong in de literatuur. Het werk van Bram Stoker (Dracula), Mary Shelley (Frankenstein), H.G. Wells (The War of the Worlds) en nog anderen lag aan de basis van de zogenaamde Universal Monster Movies die nu nog altijd tot de verbeelding spreken van vele filmliefhebbers. De eerste excursie van de zombie op het grote scherm, White Zombie (1932), zou echter ook ingegeven zijn door een boek. 

William Seabrook (1884-1945), een Amerikaanse avonturier en journalist, schreef in 1929 The Magic Island waar hij zijn ervaringen op het eiland Haïti neerschreef. Hij wou een dieper begrip krijgen van Voodoo en zwarte magie zoals die door de lokale bevolking beleefd werd. Het is ook daar dat de man beweerde in contact gekomen te zijn met een echte zombie, tot leven gebracht door Voodoopriesters.

Het boek van Seabrook maakte indruk en zou drie jaar later de bron zijn voor het onafhankelijk geproduceerde White Zombie. In deze film, geregisseerd door Victor Halperin, valt een jong koppel ten prooi van de rijke eigenaar van een plantage, Murder Legendre (Bela Lugosi), die ook Voodoo praktiseert. De filmmakers blijven trouw aan het beeld dat Seabrook schetste in zijn boek: de zombies zijn hersenloze slaven die gebruikt worden als slaven. Ze moeten bijna onmiddellijk na het ten gronde dragen opnieuw opgegraven worden. Het aftakelingsproces mocht immers niet te ver gevorderd zijn, anders lukte het ritueel niet. Toch werden er toch wat dingen veranderd aan de legende om de film wat spannender te maken. Legendre kon zijn zombies vanop afstand controleren, hij moest maar een telepathisch bevel te geven om ze te laten doen wat hij wou. Ook kon hij ze mensen laten aanvallen, iets wat zombies volgens Seabrook niet konden. Zo kregen de levende doden dankzij regisseur Halperin de smaak van bloed te pakken.

Er zou nog een sequel komen op White ZombieRevolt of the Zombies (1936), waar weinigen ook maar één goed ding over te zeggen hebben.

White Zombie (1932)

Eerder in 1936 kwam echter de tweede zombiefilm ooit uit, Ouanga (aka The Love Wanga) van George Terwilliger, waarbij we opnieuw teruggevoerd worden naar dat magische eiland Haïti. Daar wordt zwarte plantage-eigenares Clelie (Fredi Washington) verliefd op de blanke Amerikaan Adam (Philip Brandon). Hij maakt gebruik van die verliefdheid totdat hij besluit om zich te settelen met zijn, eveneens blanke, verloofde Eve (Marie Paxton). Zij besluit wraak te nemen op Adam door Eve te vervloeken (ja, Adam en Eve…).

Deze film mag dan al noemenswaardig zijn omdat het de ‘eeuwige tweede’ zal zijn, maar Ouanga laat toch een erg wrange nasmaak achter. Terwilliger vertelt namelijk een verhaal waar het ultra-conservatisme vanaf druipt, hij probeert het zelfs niet weg te steken. Clelie is blijkbaar alleen maar goed genoeg om een avontuurtje mee te beleven, want trouwen doe je volgens Adam nog altijd met je eigen soort (” No, Cle, you belong with your own kind.“, “He’s going to marry Miss Langley. She’s his kind. She’s white.“). Misschien is het maar best dat deze ‘eeuwige tweede’ in de vergetelheid is geraakt…

De laatste film die we nog willen bespreken behoeft, en verdient, een iets uitgebreidere inleiding.

Universal, Paramount, MGM, Fox, studio’s met een erg rijke geschiedenis die nu nog altijd grote spelers zijn in de filmindustrie. Tijdens de Golden Age van Hollywood was er echter nog een andere studio die bij de zogenaamde Big Five hoorde, namelijk RKO Pictures. Ook al bestaat die studio niet meer sinds 1959, we zijn er 100% van overtuigd dat iedereen bekend is met hen… RKO was namelijk onder andere verantwoordelijk voor Citizen Kane (Orson Welles) en King Kong (Cooper en Schoedsack).

Voor de mensen die nog iets afweten van het gouden tijdperk van Tinsel Town, zal de naam Val Lewton zeker als muziek in de oren klinken. Lewton was van 1942 tot 1946 hoofd van de horrorafdeling van RKO, waar hij een hele reeks lowbudgetfilms maakte die zeker niet hoefden onderdoen voor de grote namen als Dracula en Frankenstein bij Universal. Dat was eigenlijk vooral te danken aan de films die Lewton maakte met regisseur Jacques Tourneur. Deze laatste was een man die een simpel verhaal van een B-film kon omtoveren tot een prachtige filmervaring vanwege zijn inventieve gebruik van zowel de camera als belichting. Hij kon als geen ander een dromerige atmosfeer creëren die magie suggereerde zonder dat er van dat alles ook maar iets op het scherm te zien was. Lewton en Tourneur hadden uiteraard ook het geld niet om veel te tonen, maar dat bleek in dit geval nu de kracht te zijn van de films die ze samen maakten.

De film die ons hier interesseert betreft de tweede samenwerking tussen het wonderduo (aangevuld met scenarist Curt Siodmak en cinematograaf J. Roy Hunt), I Walked with a Zombie (de titels werden door de studiobonzen gekozen) uit 1943.

De film volgt Betsy (Frances Dee) die naar het Caraïbische eiland Saint Sebastian trekt om er te zorgen voor de vrouw van – opnieuw een – plantage-eigenaar genaamd Paul Holland (Tom Conway). Diens vrouw lijkt te lijden aan een soort geestelijke aandoening/verlamming. Betsy wordt verliefd op Paul en besluit hem te geven wat hij wil door de zieke Jessica (Christine Gordon) koste wat het kost te genezen, ook al moet ze daarvoor haar toevlucht nemen tot Voodoo.

Een heel simpel verhaal dus, maar de manier waarop het wordt aangepakt maakt dat de kijker onmiddellijk in de film getrokken wordt. In tegenstelling tot bijvoorbeeld Ouanga is de wereld die de personages bewonen ook niet zo zwart-wit als je zou denken, maar bevolkt door tegenstrijdigheden en fenomenen die niet zomaar verklaard kunnen worden. Verschillende interpretaties zijn mogelijk. Men kan wat er gebeurt vanuit een wetenschappelijk standpunt bekijken of eerder de metafysische kant gebruiken om tot een verklaring te komen. I Walked with a Zombie weigert echter om een sluitend antwoord te geven, maar vraagt aan het publiek om een eigen weg te zoeken.

De personages zelf zijn ook niet de saaie, fletse karakters die je in die tijd verwachtte van een B-film, waardoor I Walked with a Zombie ook interessant blijft in zijn rustige momenten. 

Lees verder op pagina 2

Comments

comments


Donnie Darko

 
avatar
Grr. Arghh!