4
Posted 04/11/2012 by Axel in Columns
 
 

Tussen Vroeger En Nu # 10.5 : Peter de Bruin vertelt over zijn jaren bij Juniorpress.

Deel 5: Interview met Peter de Bruin

Stel jezelf kort voor?

Ik ben Peter de Bruin, geboren in 1968, geboren, getogen en woonachtig in Den Haag, getrouwd met een Amerikaanse, 2 zonen (12 en 10) en werkzaam in de gezondheidszorg als IT contract manager.

Hoe ben je bij Juniorpress terechtgekomen?

Al sinds ik JP-comics las, stuurde ik af en toe brieven naar de redactie. Dat was al lang voordat er brievenrubrieken waren. In 1981 kreeg ik zelfs nog wel eens persoonlijk brieven terug van de redactie… later was een van mijn brieven de allereerste brief op de allereerste brievenpagina in (ik meen) Spectaculaire Spiderman (destijds nog geschreven als Spektakulaire Spiderman, daar wil ik af zijn). Begin jaren ’90 was JP op zoek naar nieuwe vertalers omdat het aantal series groeide en de heren Snoeren en Apeldoorn niet alles alleen konden oppakken. Men had toen 2 opties: professionele vertalers ronselen of putten uit de lezersschare voor zover die met name het Nederlands goed machtig waren (het Engels snappen is immers één ding, dat in goed Nederlands formuleren is minstens zo belangrijk). JP koos voor het laatste en deed op de Stripdagen in Breda in 1992 bij de stand van de uitgeverij een oproep aan een aantal vaste briefschrijvers om zich even te melden als ze aanwezig waren. Zo kwamen Olav Beemer en ikzelf in contact met JP. Ans Loos vroeg me op die dag of ik zin zou hebben om eens wat redactioneel werk voor JP te doen. Daar had ik uiteraard oren naar. Enkele maanden later vroeg ze me of ik een proefvertaling kon maken voor de Limited Serie Morbius. Daar heb ik enorm op zitten ploeteren, maar het resultaat beviel blijkbaar, want daarna kreeg ik de serie Spider-Man Special als eerste reguliere serie toebedeeld. De rest is geschiedenis, in goed Nederlands.

Was je voordien al een comicfan?

Zeker! Mijn voorgeschiedenis lijkt heel sterk op de jouwe. Al in mijn kinderjaren las ik veel strips en in 1980 pakte ik eens zo’n ‘pretpakket’ met eerdere JP-uitgaven (daarin zat onder meer Verbijsterende Hulk #2, meen ik) en vanaf 1981 ging ik zo’n beetje alles kopen wat JP uitgaf.

Wat was je taak binnen het bedrijf?

Ik was nooit in dienst, maar werkte feitelijk als freelance vertaler voor JP. Daar kwam het redactionele werk voor die series bij. Ans Loos verwachtte van de vertalers dat zij voorstellen deden voor welke Amerikaanse uitgaven vertaald zouden moeten worden en hoe deze in de Nederlandse series ingepast konden worden. Dat was immers de meerwaarde van het aantrekken van fanboys als vertalers. Ook schreven wij de redactionele pagina’s en beantwoordden we de lezersbrieven.

Zijn er series die jullie hebben aangebracht, waar de redactie niet aan dacht?  Zijn er ook series die jullie op aandringen van de lezers uitgaven? Ik herinner me dat bijvoorbeeld Cloak & Dagger op grote vraag van lezers was, en dat er in de redactionele pagina kritiek van jullie kwam omdat die bijgevolg niet lekker liep.

Zonder direct voorbeelden te kunnen terughalen was het zeker zo dat wij ook kritisch waren en probeerden een filter richting Ans Loos te vormen. Uiteraard wilden wij onze lezers zeker een stem geven, maar we moesten ons altijd afvragen in hoeverre de lezers die ons benaderden, een representatieve steekproef vormden van het totale lezerspubliek. Zoals op weeklydose ook merkbaar is, ontstaat er al snel een relatief kleine incrowd met mensen die overal op reageren (en die relatief in ruime mate ingewijd zijn in de Amerikaanse stripwereld), maar die vertegenwoordigen niet per se de zwijgende meerderheid.

Welke titels kreeg je onder handen?

In de loop der jaren waren dat: Spider-Man Special, Fantastic Four Special, X-Mannen, X-Mannen Special, Generatie X, Battle Chasers, Danger Girl. Daarnaast vertaalde ik nog wat deeltjes van Marvel-Superhelden en hoofdstukken uit het tweedelige Maximum Carnage. Ook deed ik redactioneel werk voor de serie X-Mannen Avonturen en Infinity Gauntlet.

Had je het gevoel dat de kwaliteit van sommige titels sterk verminderde? (Maximum Carnage en de Clone Saga waren niet bepaald hoogvliegers). Was het vertaalwerk hierdoor minder aangenaam?

De Clone Saga was voor mij zelfs reden om nadien nooit meer echt belangstelling voor mijn oude liefde, Spider-Man, te hebben. De kwaliteit wisselde wel, dat is zeker… vooral bij X-Mannen merkte ik dat. Maar wat Ans Loos ons altijd op het hart drukte: de Nederlandse lezer is erg visueel ingesteld. Als het artwork ondermaats is, is dat in de verkopen merkbaar. Toen op zich prima tekenaars als Sean Phillips Uncanny X-Men gingen tekenen, heeft Ans meer dan eens verzucht dat we er misschien maar mee moesten ophouden. Toch is de kwaliteit niet het enige geweest… ook in de jaren ’80 was niet alles even goed, maar toch liep alles toen veel soepeler. Het vertaalwerk werd overigens niet minder aangenaam… hoewel je je bij een baggerverhaal natuurlijk net even iets minder kunt opladen dan voor een waanzinnige verhaallijn waarin alles klopt.

Wat waren je favoriete titels?

Generatie X en X-Mannen.

Waarom die twee? 

De X-Men waren sinds de run van Chris Claremont altijd mijn favorieten… dus ik vond het een enorme eer dat ik die serie mocht vertalen. Gen X was een soort nieuwe incarnatie van mijn all-time favorites, de New Mutants… met mijn favoriete schrijver van het moment (Scott Lobdell, zijn schrijfstijl lag me erg goed) en een van mijn favoriete tekenaars (Chris Bachalo) aan het roer. Vooral de Generation Next-hoofdstukken uit de Age of Apocalypse behoren tot de verhalen waaraan ik als vertaler het meeste plezier heb beleefd.

Welke series vertaalde je niet graag?

Er waren nooit series die ik niet graag vertaalde…. wel was het zo dat ik bepaalde schrijvers minder graag vertaalde dan andere. Bij sommigen leek de Nederlandse vertaling veel soepeler uit de pen (toetsenbord) te vloeien dan bij anderen. Bij die laatsten ging het dan vanzelf stroever, hoewel het ook daar een uitdaging was om de juiste flow te vinden.

Wat het vertaalwerk daarnaast net even meer diepgang gaf, waren de teksten waar je net even meer voor moest doen dan met een woordenboek bij de hand achter de toetsen zitten. In bepaalde X-Men-verhaallijnen werd op een gegeven moment geregeld een citaat uit de Bijbel gebruikt. Daar vond ik de kunst om voor die ene kritische lezer die de moeite neemt mijn werk te controleren, ten eerste dat soort citaten te herkennen en ten tweede de juiste Nederlandse vertaling te vinden. Daarvoor dook ik dan rustig in de statenbijbel en kon zelfs een enkele keer de schrijver corrigeren. De kleine overwinninkjes van de vertaler.

Overigens was het wel zo dat ik een keer een individueel verhaal niet heb willen vertalen. Dat waren de zogeheten silent issues in X-Mannen. Ans Loos wilde beslist geen tekstloze comic uitgeven en had besloten deze ‘Nuff Said-delen zelfs van teksten te voorzien. Ik was het daar principieel niet mee eens, waarvoor ze overigens begrip had. Olav Beemer en Tom Groot hebben toen dát deeltje vertaald.

Was er sprake van “de gouden jaren” bij Juniorpress?

Zeker. In de latere jaren ’80 en vroege jaren ’90 leek the sky the limit te zijn en explodeerde het aantal series. Ook crossovers konden via speciale uitgaven makkelijk worden ingepast in de Nederlandse uitgaven.

Hadden jullie een probleem door het onregelmatige publicatieschema van Image?

Het publicatieschema van Image was beslist een probleem. De onbetrouwbaarheid van de oorspronkelijke makers qua op tijd kunnen produceren zorgde ervoor dat we zelf steeds enthousiast begonnen, maar daarna snel aanliepen tegen het feit dat we niet wisten of en zo ja wanneer er een vervolg zou komen.

Wanneer voelde je dat het hoogtepunt voorbij was?

In de latere jaren ’90 en vroege jaren ’00 was de rek er duidelijk uit. De verkoopcijfers daalden en na 2000 moest we jaarlijks vrezen dat Ans Loos de stekker uit boegbeelden als X-Mannen zou trekken. Voorstellen voor extra dikke uitgaven werden steeds vaker afgeschoten en later zouden Olav en ik ook minder voorstellen voor nieuwe series indienen, wetende dat we blij mochten zijn als de bestaande series werden voortgezet.

Waarom daalde het lezersaantal volgens jou?

Daar zijn meerdere oorzaken voor:
– de doelgroep kon kiezen uit steeds meer andere vormen van vermaak, zoals videogames, en daarmee moesten de comics concurreren
– de doelgroep was op steeds jongere leeftijd (ook door games, tv en films) het Engels machtig
– de Amerikaanse comics werden – ook met de komst van internet – steeds toegankelijker voor een groot publiek
– het feit dat we in Nederland altijd maar een selectie van de Amerikaanse series konden uitgeven, leidde tot een onvermijdelijke overstap van lezers naar het origineel

Beseffen jullie achteraf dat er een hele generatie comicfans met jullie is opgegroeid?

Absoluut! Ik zie mezelf ook beslist als een telg van die generatie en voel me dan ook – om een voorbeeld te geven – bijzonder vereerd dat ik meer dan 10 jaar de serie heb mogen vertalen (X-Mannen) waarvan ik me nog goed herinner dat ik als 14-jarige deel één kocht bij V&D.

Ik kocht onlangs (goedkoop) de eerste (Nederlandse) delen van Sin City. Ik zag dat je daar het vertaalwerk voor hebt gedaan. Heb je naast Juniorpress nog voor andere stripuitgevers gewerkt?

Ik heb na JP nog enkele jaren X-Men vertaald voor Z-Press. Daarna ben ik overgestapt naar Dutch Media(Sin City). De afgelopen paar jaar heb ik vertaald voor Nona Arte (enkele Marvel-trades), maar beide initiatieven zijn inmiddels gestopt. Momenteel ben ik echter met enkele nieuwe projecten bezig voor weer een andere uitgever – de eerste vertalingen heb ik inmiddels opgeleverd – maar daar kan ik nu nog niets over zeggen. Vergeleken met mijn eerdere vertaalwerk is dat overigens relatief kleinschalig. De hoop dat de superhelden weer massaal hun weg naar de in het Nederlands vertaalde comics zullen vinden, blijft echter bestaan… en er bestaat een kansje dat 2013 wat dat betreft een goed jaar zal blijken te zijn. De toekomst zal het leren!

De redactie en mezelf wensen Peter de Bruin langs deze kant enorm hard te bedanken voor zijn bijdrage aan onze Special rond Juniorpress.

Comments

comments


Axel

 
avatar
Et alors?