7
Posted 29/10/2012 by Axel in Columns
 
 

Tussen Vroeger En Nu #10.2: Nederlandstalige Comics voor en na Juniorpress

Deel 2: De geschiedenis van de Nederlandstalige Marvel comics

Juniorpress was niet de eerste uitgever die Amerikaanse comics vertaald uitgaf. In 1966 besluit Classics Nederlands, die toen al Western, Sci-Fi, Tarzan en andere klassiekers uitgaf, strips te publiceren met superhelden:

Classics Nederland was een dochteronderneming van het Amerikaanse National Periodical Publications (NPP). NPP gaf onder meer Detective Comics uit, en veranderde later haar naam in DC. NPP had dochterondernemingen in meerdere Europese landen, zoals in Duitsland uitgeverij Bildschriften Verlag (BSV). Doordat NPP alles centraal liet drukken konden comics relatief goedkoop op de markt worden gebracht, zelfs in een land als het onze met een betrekkelijk kleine oplage. Per land hoefde alleen de tekst te worden aangepast. (vandaar waarschijnlijk de slecht passende en lelijk getypte tekst in de tekstballonntjes: lekker goedkoop!). De eerste comics van Classics Nederland waren de Illustrated Classics (1956). Al snel volgden Sprookjes in Beeld en vele andere reeksen.”  (http://hipcomics.awardspace.com/html/default_classicsnl.html).

Dé grote concurrent van Marvel in de Verenigde Staten gaat dus met andere woorden Marvel Comics publiceren in Nederland.

Ik durf zelfs makkelijk stellen dat Marvel-superhelden voornamelijk bekend werden in onze regio door middel van de strip en de DC-superhelden bekend werden door middel van televisie (de originele Batman uit de jaren 60, Wonder Woman uit de jaren 70 met de heerlijke Lynda Carter) of film (Superman: The Movie met Christopher Reeve).

Onder de naam Hip Comics worden tussen 1966 en 1971 in Nederland en Vlaanderen 169 nummers met superhelden van Marvel in de hoofdrol uitgegeven. We spreken hier dan over de door Stan Lee en Jack Kirby of Steve Ditko bedachte superhelden als Spinneman (Spider-Man), de Vier Verdedigers (Fantastic Four), de Wrekers (Avengers), X-Mannen (X-Men), Prins Namor (Namor the Sub-Mariner), Rauwe Bonk (Hulk), Durfal (Dardevil), Thor, Kapitein Marvel (Captain Marvel) en IJzerman (Iron Man). Nederlandse fans krijgen hier voor het eerst een kennismaking met het Marvel-universum. Het enige nadeel is misschien dat de uitgaven in het zwart-wit gedrukt zijn.

Verdere uitleg rond Hip Comics vind je op deze site terug. Onderaan in de slideshow werden heel wat van deze oude nummers geplaatst. Die illustreren immers beter dan woorden.

Tot 1971 zijn het geen afzonderlijke reeksen. Hip brengt de strips wisselend uit. Je krijgt bijvoorbeeld de ene maand Spinneman en de volgende maand De Wrekers. Je vindt enorm veel Hip Comics terug op tweedehandsstripsites. Als die mooie (en lekker vintage) covers je niet aanzetten tot kopen…

In 1971 vindt men bij Classics dat de tijd rijp is om afzonderlijke reeksen uit te geven. Elke superheld krijgt dan een eigen Classics-reeks. De naam Hip wordt vanaf dan ook niet meer gebruikt. Maar niet alle titels zijn een lang leven beschoren. Van IJzerman en Kapitein Marvel komt bijvoorbeeld slechts één deel uit. Het lijkt allemaal verwarrend, en dat is het ook.

Om het nog verwarrender te maken verandert Classics in 1973 dan in Williams, en dit omwille van de verandering van het Amerikaanse NPP in DC Comics. Titels als “De Handen van  Shang-Chi, Meester der Kung Fu”, “Graf van Dracula” (Tomb Of Dracula) en ”het Monster van Frankenstein” komen erbij. Ze brengen dan  ook verhalen van enkele DC-personages als Zwarte Valk (Blackhawk), Flits (Flash) en Groene Lantaarn (Green Lantern). Dit zijn de zwart-wit strips die je op rommelmarkten en bij stripspeciaalzaken terugvindt. Wie moedig genoeg is om de ongeorganiseerde hoop papier bij bijvoorbeeld stripspeciaalzaak Adhemar in Gent uit te spitten, komt er heel wat tegen. In tegenstelling tot wat men je op sommige sites wil wijsmaken, hebben deze oude strips louter verzamelwaarde.

De reeksen gaan echter niet aanslaan. In 1976 verschijnt de voorlopig laatste Nederlandstalige Marvel comic.

In 1979 brengt Oberon enkele pockets uit. Die worden later ook nog eens in goedkope pakketjes verkocht. Ze lezen omwille van hun formaat iets moeilijker. De gelijmde zijkant komt ook zeer snel los. Datzelfde jaar neemt Juniorpress de markt in handen (maar daar vertellen we pas volgende aflevering over).

Doorgaans geven verschillende uitgeverijen nog wat vertaalde Marvel comics uit, maar onze markt blijkt niet sterk genoeg om ze te dragen. Uitgeverij Yendor geeft in 1980 bijvoorbeeld Howard De Duck (het vertaalwerk is van Ger Apeldoorn) uit. Hoewel een tweede deel aangekondigd is, blijft het bij één strip. Vreemd dat men ook kiest voor Howard DE Duck, en niet Howard The Duck of Howard De Eend.

Howard de Duck

Z-Press neemt de Marvel-licentie over van Juniorpress in 2007. Z-Press is een veel groter bedrijf met een serieuze tijdschriftencatalogus. Hun businessplan kan Europees Marvel-licentiehouder Panini overtuigen. Na bijna 30 jaar is Juniorpress dan niet meer verantwoordelijk voor het uitgeven van Nederlandstalige comics. Grappig is wel dat Z-Press de originele nummering en look van Juniorpress overneemt. Z-Press geeft er na drie jaar echter ook de brui aan. Daar zijn wellicht verschillende redenen voor, waarvan tegenvallende verkoopcijfers en het verwarrende Amerikaanse publicatieschema de belangrijkste zullen zijn. Ik denk dat het op dit moment onmogelijk is om één comicreeks te vertalen en uit te geven, zonder dat je het risico loopt dat het aan de overkant van de plas na een tijdje een reboot krijgt of deel begint uit te maken van een grote crossover. Waar ook rekening moet mee worden gehouden is het feit dat comiclezers hun leesvoer in de originele taal in stripspeciaalzaken, of via het internet aanschaffen. Belangrijk is dat de huidige generatie kinderen weinig tot geen comics leest. Er zijn nu eenmaal meer alternatieven om met superhelden in contact te komen. Een (ontoegankelijke) Batmancomic, of Batman: Arkham Asylum op je spelconsole? Vraag het eens rond.

In 2010 probeert Nona Arte het op een andere manier. Ze besluiten vertaalde bundelingen uit te geven. De eerste wordt Marvel Zombies. Later volgen nog Avengers: Disassembled, New Avengers: Breakout, Daredevil: Born Again en Spider-Man: Kraven’s Last Hunt. Het succes blijkt ook middelmatig. Ondanks het succes van de films blijken Nederlandse vertalingen niet aan te slaan. Nona Arte wordt een jaar later overgenomen door een andere uitgever, en laat die nu ook de Europese vertegenwoordiger van DC zijn. In tegenstelling tot Hip Comics ruim 40 jaar eerder stopt ze met het uitgeven van Marvel-materiaal.

En zo zijn we alweer van vroeger tot nu gereisd. In de volgende aflevering vertel ik jullie meer over Juniorpress. Ik kijk er zelf al naar uit.

Eindigen doen we uiteraard met de beloofde slideshow.


Deel drie van de Tussen Vroeger En Nu-special omtrent Juniorpress verschijnt woensdag op Brainfreeze… 

 

Comments

comments


Axel

 
avatar
Et alors?