20
Posted 30/09/2012 by Koerian in Columns
 
 

Uw portie chaos, jolijt en hoger inzicht #8: Auteursrecht

Beste breinvriezers, ik ben Koerian. Ik zal jullie op tijd en stond voorzien van een column op deze blits flitsende site. Wie ben ik? Een student met te veel vrije tijd die sinds een dikke negen maanden zijn eerste prille stapjes in het weidse comicslandschap zet. Ik zal in deze column mijn ervaringen in, gedachten over en ideeën voor stripland neerpennen.

Beste lezers, vooreerst wil ik mij excuseren voor het gebrek aan een column vorige week. Het was mijn eerste week op Erasmus en ik had tussen de administratie en het winnen van een beerpong match door weinig tijd over. Maar bij deze:

Auteursrecht

Ik vond de homohuwelijkstunt van Marvel in Astonishing X-Men misselijkmakend. Niet omdat ik geen voorstander van het homohuwelijk ben, integendeel. Marvel neemt hier een delicaat onderwerp, dat op een genuanceerde en intelligente manier dient benaderd ter worden, op het moment dat het salonfähig aan het worden is en maakt er een goedkope marketingstunt van. Het laat de kassa rinkelen en geeft het bedrijf een hip imago. Dat ze zo de strijd van een gigantisch aantal mensen voor gelijke rechten trivialiseert kan hen niets schelen. Dat ze het onderwerp nog meer op de agenda hebben gezet, een positief effect, kan hen ook niets schelen, dan hadden ze hun stunt wel een decennium geleden gepland.

Waarom niet in 1996 wanneer huwelijken tussen mensen van hetzelfde geslacht officieel werden verboden in de Verenigde Staten? Of zelfs in 2004 wanneer zes staten een dergelijk huwelijk weer legaliseerden. Nee, net op het moment dat bekend raakt dat de meerderheid van de Amerikanen voor de legalisatie is, op het moment dat Barack Obama een dergelijk huwelijk goedkeurt, dan organiseert Marvel haar grote gay marriage. Mocht het geld opbrengen of hun imago ten goede komen zouden ze Wolverine evengoed zwarten en anders geaarden aan stukken laten hakken met klauwen in de vorm van hakenkruisen.

Dit alles om nog maar eens duidelijk te maken dat Marvel en DC enkel geïnteresseerd zijn in winst, meer winst en nog meer winst. Dat artistieke aspect staat helemaal ten dienste van het financiële.

Nu zijn uitgeverijen met creator owned titels groot geworden, heel groot. Artiesten aan het werk bij dergelijke uitgeverijen bezitten zowel de auteursrechten (rechten op een specifiek werk) als het trademark (rechten op naam, logo, personage, etc.). Wie voor Marvel of DC comics creëert staat zijn/haar auteursrechten en trademarks af aan de werkgever in kwestie. Zij beslissen dan wat er met de verhalen de personages gebeurt. Dit zou geen probleem zijn mochten Marvel en DC enkel artistieke doeleinden hebben. Maar goed.

Meestal hebben artiesten meer dan enkel winst voor ogen. Zij willen kwaliteit neerzetten, en niet zomaar verkopen. Iemand die zelf zijn serie bezit zal zich waarschijnlijk meer betrokken voelen bij zijn werk en er aldus zorgzamer mee omspringen dan een ingehuurd artiest die elk moment kan worden overgeplaatst. Het spreekt ook voor zich dat als men geen rekening hoeft te houden met richtlijnen van een werkgever en je je verhaal naar eigen goeddunken mag beheren het de kwaliteit enkel ten goede zal komen.

Maar moet er niet nog een stap verder worden gegaan? Zou het niet beter zijn moesten auteursrechten en trademarks volledig worden opgegeven?

Wat lopende series betreft niet. Stel je voor dat je een comicserie opzet en na de derde issue komen er allerlei verschillende sequels en zijsprongen van je verhaal te verschijnen. Dat andere mensen met je idee gaan lopen werkt nu niet meteen motiverend voor een artiest. Voor consumenten zie ik geen probleem, ik denk dat iedereen wel het juiste boek zal weten te vinden, of misschien zelfs een betere alternatieve versie. Het probleem zou hier ook weer zijn dat kleine uitgevers hun series direct gekaapt zouden zien door grotere uitgeverijen. Met de middelen van deze zou het niet moeilijk zijn om hogere verkoopcijfers te halen, elke kleinere serie zou worden verstikt.

Maar wat als een serie ten einde is gekomen? Als de artiest(en) in kwestie besluiten een werk stop te zetten?

Momenteel geldt in de Verenigde Staten dat wanneer een logo, personage, merknaam etc. is geregistreerd als trademark dit recht elke tien jaar moet worden vernieuwd, dit kan enkel op voorwaarde dat het product nog in gebruik is. Vandaar de vele retro logo’s, revamps en allerhande, kunstgrepen om het recht op een trademark te behouden, vaak uitgevoerd met de merchandising in het achterhoofd.

Ik zie er geen graten in om series en personages meteen na het beëindigen van een serie vrij te geven. Dit idee sluit natuurlijk gedeeltelijk aan bij het voorstel geopperd in de vorige column in verband met continuïteit. Zou het niet interessant zijn om te zien wat er gebeurt als pakweg Green Lantern publiek bezit wordt? DC zou haar eigen serie kunnen voortzetten, maar allerhande nieuwe verhalen, lijnen en ideeën rond Green Lantern tot uiting moeten laten komen. Schrijvers hebben nog altijd uitgevers nodig, dus er zou ook kwaliteitscontrole zijn. Er zouden ook geen hopen GL strips verschijnen, de industrie zou zich zo in haar eigen voet schieten, oververzadiging schaadt de verkoop namelijk. En ik zou eindelijk ook een poster met de schaars geklede Lois Lane, Cat-, Wonder- en Batwoman in allerlei fascinerende poses (puur uit anatomische interesse) kunnen kopen.

Overigens zou het wegvallen van trademarks op oude personages de grote uitgeverijen dwingen nieuwe karakters en series uit te denken om de boel draaiende te houden. Als Marvel en DC ooit instorten, tegelijk met de neoliberale patenten/auteursrecht wetgevingen, weet het mij te zeggen…

Discussie over dit artikel kan vanzelfsprekend in de comments maar ook in het forum voor artikels onder de thread “Uw portie chaos, jolijt en hoger inzicht: Hier spreekt men erover”.

Opgedragen aan Quinten Van Dijcke, journalist in spe met wie ik veel te weinig tijd heb doorgebracht.

Comments

comments


Koerian

 
avatar