7
Posted 08/11/2011 by Arno in Comics
 
 

50 jaar Fantastic Four! deel 1 – De Swingin’ Sixties

De Fantastic Four, ‘s werelds bekendste superheldenfamilie en de grondleggers van het moderne Marvel-universum, bestaan deze maand 50 jaar en dat moet gevierd worden! Hier bij Brainfreeze maken we gedurende heel november een reis doorheen de levens van Reed, Sue, Johnny en Ben in een (hoe kan het ook anders) vierdelige wekelijkse special! Deze week: de geboorte van het team in november 1961 en hun evolutie doorheen de swingin’ sixties! Flame on!

Stan Lee, Jack Kirby en het partijtje golf dat de comicsindustrie veranderde

In de vroege jaren ’60 was de Silver Age der comics al een aantal jaren aan de gang. DC had het superheldengenre nieuw leven ingeblazen met hun herlancering van The Flash in 1956 en bracht in 1960 hun grootste superhelden (Superman, Batman, Wonder Woman, Flash, Green Lantern, Aquaman en Martian Manhunter) samen in de zeer succesvolle Justice League of America. Marvel Comics – dat toen nog bekend stond als Atlas Comics (de oorspronkelijke naam van de uitgeverij in de jaren ’40 was Timely) – was echter als uitgever een beetje achterop aan het geraken. Hun comics – waarin vooral de sciencefiction-, romantiek- en monstergenres werden vertegenwoordigd – moesten meer en meer plaats ruimen voor het terug opkomende superheldengenre. Nochtans, faalde enkele jaren eerder (in 1953-1954) hun eigen poging tot een heropleving der superhelden, nadat de nieuwe richtingen voor de tijdens de Tweede Wereldoorlog zeer populaire Namor, Human Torch en Captain America al na amper één jaar werden stopgezet (de mensen aanvaardden Captain America blijkbaar wel als ‘Nazi-smasher’, maar niet als ‘Commie-smasher’).

Toen kwam – volgens de legende, althans – het partijtje golf dat de comicsindustrie veranderde. De toenmalige Marvel-uitgever Martin Goodman kreeg tijdens een golfpartij met ofwel Jack Liebowitz ofwel Irwin Donenfeld (beide hoge pieten bij het toenmalige DC) te horen dat de nieuwe Justice League of America-reeks verkocht als zoete broodjes. Hij besloot daarna meteen zelf een superheldenteam te lanceren. De schrijver die hiervoor werd aangesteld was Marvel-redacteur Stan Lee, die op dat moment ongeveer op het punt stond de comicsindustrie te verlaten! Lee werd schijnbaar door zijn vrouw overgehaald om – indien het toch zijn laatste comic zou zijn – een verhaal te schrijven op de manier die hij zelf wou, no strings attached. Tekenaar van dienst was Jack ‘The King’ Kirby, die 20 jaar eerder voor het eerst Captain America op papier zette. Het resultaat van deze samenwerking in wat later bekend zou staan als de Mighty Marvel Manner (schrijver schrijft plot, tekenaar tekent op basis hiervan de hele comic, schrijver vult achteraf de dialogen in) was Fantastic Four #1. En de rest is geschiedenis…

Een wijze les in kosmische straling

Meet Reed, Sue, Ben en Johnny!

We kennen allemaal het verhaal wel. Reed Richards, een briljant wetenschapper, onderneemt samen met zijn beste vriend (de piloot Benjamin Grimm), zijn verloofde (Susan Storm) en haar jongere broer (de tiener Johnny Storm) een tocht naar de ruimte. Eenmaal aangekomen in een baan rond de aarde, worden ze gebombardeerd met kosmische straling (hiertegen is het schild van hun experimentele ruimteschip machteloos). Ze storten neer op de aarde en ontdekken dat ze elk fantastische krachten hebben gekregen. Reed kan zijn lichaam uitrekken en in alle mogelijke vormen gieten, Sue kan zichzelf onzichtbaar maken, Johnny ontwikkelt vuurmanipulerende krachten en Ben transformeert in een supersterk monster met een oranje, rotsachtige huid. Als respectievelijk Mr. Fantastic, Invisible Girl, de nieuwe Human Torch en The Thing, besluiten ze hun krachten aan te werven tot de bescherming van de mensheid als de Fantastic Four!

Dit oorsprongsverhaal werd natuurlijk doorheen de jaren steeds van nieuwe details voorzien. In 1961 hadden Reed en Ben nog bijvoorbeeld in de Tweede Wereldoorlog gevochten (Ben zijn ervaring als piloot zou later moeten worden toegeschreven aan de Golfoorlog begin jaren ’90) en ging het team resoluut de ruimte in om die ‘vuile, rooie communisten’ voor te zijn. De focus van de vier hun trip naar de ruimte werd – nadat de realiteit hun had ingehaald – later verlegd naar één op wetenschappelijk onderzoek, al dan niet van een kosmische storm of ruimtelijke anomalie. Doorheen de jaren verloor Reed Richards schijnbaar ook zijn gewoonte om meermaals een pijp te roken (wat hem op één klap tien jaar jonger maakte) en werden Sue en Johnny – die tenslotte toen nog maar een tiener was tijdens de ruimtereis – belangrijke geldschieters voor de missie.

"This Man, This Monster" – de tragiek van The Thing

Dat Fantastic Four #1 niet zou lezen als een typische superheldencomic, wordt vanop de cover al meteen duidelijk. Stan Lee wou immers een meer realistische superheldenstrip op de wereld loslaten. Het verhaal vindt daarom niet plaats in een fictieve metropool zoals Metropolis, Gotham of Central City, maar pal in New York City, de bakermat van de industrie. De personages gedroegen zich ook meer zoals een werkelijke groep vrienden of familie. Terwijl zowat alle superhelden van DC enorm goed met elkaar leken op te schieten, lag dit bij de Fantastic Four wel even anders. Telkens wanneer ze hun krachten niet verenigden tegenover een superschurk, leken ze onderling te vechten. Vooral de vechtpartijen (zowel verbaal als fysiek) tussen The Thing en de Human Torch werden legendarisch.

Verder werd ook één van de belangrijkste missieconventies van de superheld uit de Silver Age – namelijk, het geheim houden van zijn/haar geheime identiteit tegenover zijn/haar would-be geliefde – volledig genegeerd. De geheime identiteiten van de FF werden al vrij vlug publiekelijk bekend. Ze werden superhelden als rocksterren (vooral Johnny had hier geen moeite mee!). Stan Lee wist immers van zichzelf dat mocht ie ooit superkrachten bezitten, deze geheimhouden wel het laatste zou zijn waaraan hij zou denken! Met The Thing bewees hij overigens ook dat het hebben van superkrachten daarom niet altijd een zegen hoefde te zijn. Zijn aanvankelijk onomkeerbare mutatie zorgde ervoor dat Ben Grimm zichzelf zag als een vervloekt monster, wat een extra tragisch element aan het personage leverde en zijn vriend Reed Richards een enorm schuldgevoel opleverde (de ruimtereis was immers zijn idee). Het duurde dan ook niet lang vooraleer de tragische Thing het populairste lid van de vier werd.

Lee en Kirby gingen zelfs zo ver dat ze de Fantastic Four in de eerste twee issues nog geen superheldenkostuums schonken. Dit vonden de lezers blijkbaar wél een stap te ver, waardoor vanaf Fantastic Four #3 het team in hun welbekende astronautenpakken voorzien van een ‘4’-embleem werden gestoken. Deze kostuums bestonden uit onstabiele moleculen (een uitvinding van Reed), waardoor ze zich steeds aan de nogal kleerscheurende/-verbrandende krachten van hun dragers konden aanpassen. De belangrijke derde issue was tevens de eerste verschijning van hun hoofdkwartier in New York: het Baxter Building, alsook van de Fantasticar, hun transportmiddel bij uitstek.

De superheldensoap en de geboorte van het moderne Marvel-universum

De Fantastic Four werden een hit en het legendarische duo van Lee en Kirby begonnen aan een al even legendarische run die meer dan 100 issues zou duren! Doorheen deze op één na langste samenwerking bij Marvel ooit (enkel Brian Michael Bendis en Mark Bagley hielden het enkele issues langer vol op Ultimate Spider-Man) introduceerden Lee en Kirby heel wat vaste concepten uit het moderne Marvel-universum. Nu zijn de Avengers het middelpunt van alle grote verhaallijnen, in de jaren ’90 waren dat de X-Men, maar in de jaren ’60 gebeurden alle belangrijke events uit de steeds groter wordende wereld van Marvel in Fantastic Four, het zelfverklaarde World’s Greatest Comic Magazine!

Namor laat meteen al zijn affectie voor Sue blijken

Hoewel de opstelling van het team niet zoveel weg had van een family sitcom (met Reed als de vader, Sue als de moeder, Johnny de rebelse tiener en Ben als de brompot van een oom), duurde het niet lang eer de reeks als een ware superheldensoap begon te lezen. De vier beleefden in elk deel een volledig afgerond avontuur, maar bepaalde plotlijnen werden doorheen meerdere issues verdergezet. In de comics van vandaag is dat schijnbaar nooit anders geweest, maar voor een superheldenreeks in de jaren ’60 was dit iets zeer vernieuwend.

Langzaamaan werden de bouwstenen van wat spoedig het Marvel-universum zou worden doorheen de reeks gelegd. In Fantastic Four #1 kreeg het team te maken met de Mole Man en zijn ondergrondse ras de Moloids, in issue #2 krijgen ze een bezoek van de vormveranderende aliens gekend als de Skrulls. In FF #4 werd de antiheld prins Namor van Atlantis, aka de Sub-Mariner,  eindelijk terug vanonder de zeebodem gehaald en groeide hij uit een geduchte vijand en occasionele vriend voor het team. Hij werd als een zwerver gevonden in de straten van New York door de Human Torch, maar herinnerde zich spoedig terug zijn onderzeese afkomst en royale status. Al meteen vond Reed Richards in Namor ook een rivaal voor de affecties van zijn geliefde Sue.

Black Bolt en de Inhumans

Reed Richards zijn lust naar wetenschappelijke kennis bracht het team tot onnoemelijk veel werelden en parallelle dimensies. Enkele voorbeelden hiervan zijn de Negative Zone (#51, een parallelle dimensie waarin ondermeer Annihilus, één van de aartsvijanden van het team, de plak zwaait), het miniscule Microverse (Annual #5, onder het juk van de Psycho Man),  de thuiswereld van het buitenaardse ras en aartsvijanden van de Skrulls genaamd de Kree (#65), alsook hun genetische experimenten op aarde: de Inhumans (#45). De Fantastic Four werden – uiteraard pas na enkele vroege meningsverschillen – vriend aan huis bij de Inhuman Royal Family, die onder leiding stond van de machtige Black Bolt en gevestigd was in de verborgen stad Attilan. De eerste zwarte superheld, koning T’Challa van Wakanda alias de Black Panther, verscheen voor het eerst in FF #52 en ook de kosmische entiteit Him – later beter bekend als Adam Warlock – maakte zijn debuut in de reeks (issues #66-67). Uatu the Watcher, wiens taak het is om alle grote gebeurtenissen in ons zonnestelsel vanop een afstand te observeren, verscheen dan weer voor het eerst al in FF #13.

The Thing versus The Hulk

Al vochten Reed, Sue, Ben en Johnny regelmatig onderling, zou Marvel Marvel niet zijn mochten ze het team ook niet in conflict laten treden met hun superheldencollega’s. De Fantastic Four verkregen meteen al een reputatie als ‘s werelds eerste, grootste en meest geliefde superheldenteam, waardoor hun hulp vaak werd ingeroepen door de autoriteiten wanneer er zich ‘bovenmenselijke’ problemen voordeden. Zo werden ze in FF #12 vriendelijk verzocht om niemand minder dan de Hulk te vangen. Later zouden er nog conflicten volgen met de Avengers (#25-26), de X-Men (#28), Daredevil (#39-40) en zelfs Spider-Man (die echter al zeer snel een vriend aan huis werd in The Amazing Spider-Man #1), maar het zullen vooral de legendarische vechtpartijen tussen de twee monsterlijke superhelden Hulk (“Hulk smash!”) en The Thing (“It’s Clobberin’ time!“) zijn die doorheen de jaren meermaals zullen worden herhaald.

Dr. Doom, de Silver Surfer en Galactus

Het debuut van Dr. Doom

Annihilus, Psycho Man, Mole Man, de Frightful Four, de Super-Skrull, de Mad Thinker, de Puppet Master, … Allen verbleekten ze echter bij de booswicht die al zeer vroeg in de reeks (in FF #5) zijn debuut maakte. Victor Von Doom, alias de maniakale Doctor Doom, werd de eeuwig terugkerende en de facto aartsvijand van Reed Richards en zijn kompanen (en waarschijnlijk wel de allergrootste superschurk in het gehele Marvel-universum). Doom is – net zoals zijn eeuwige intellectuele rivaal Reed – een geniaal wetenschapper, maar ook ijdel, extreem arrogant, adept in de zwarte magie en zowel zijn ego als ambitie kennen geen grenzen. Hij is, in feite, het typevoorbeeld van een superschurk (en leverde een groot deel van de inspiratie voor bijvoorbeeld Darth Vader uit Star Wars). In Fantastic Four Annual #2 uit 1964 gingen Lee en Kirby dieper in op de oorsprong van deze übervillain. Hierin zagen we ook zijn vaderland Latveria voor het eerst. Doom zou uiteindelijk de troon van dit Oost-Europese land bestijgen en met een (letterlijk) ijzeren vuist regeren, waardoor ie als staatshoofd eveneens een superschurk werd met diplomatieke immuniteit!

Galactus en de Silver Surfer

Hoewel hij niet opkan tegen de ambitie van Doctor Doom, verscheen er een nog machtigere entiteit in Fantastic Four #48-50 uit 1966. Deze driedelige verhaallijn – waarvan lezers toen nog klaagden dat deze te lang duurde (ja drie issues was al te lang, wat een tijd!) – leverde immers het debuut van niemand minder dan de gigantische planeteneter Galactus! Deze kosmische, haast omnipotente entiteit – dewelke hele werelden consumeerde om zich te voeden – wordt gezien als Jack Kirby’s eigen versie van God (die andere ‘Big G‘). Galactus verscheen temidden van New York City samen met zijn herald, de Silver Surfer, en nog nooit was de aarde zo dicht bij de totale vernietiging geweest. Pas na de tussenkomst van de Fantastic Four, Uatu de Watcher, een massavernietigingswapen genaamd de Ultimate Nullifier en de Surfer die zich uiteindelijk tegen zijn meester keerde, besloot Galactus de aarde van zijn menukaart te schrappen. De Silver Surfer werd gedurende een tijdje verbannen tot onze planeet en werd als een soort messiasfiguur één van de grotere namen in het superheldenpantheon van Marvel. Galactus werd doorheen de jaren wat menselijker gemaakt en er werden zelfs nog machtigere wezens tot het Marvel-universum geïntroduceerd, maar desalniettemin zal de mensheid zich deze episode voor eeuwig herinneren. De verhaallijn werd terecht één van de grootste en meest trotse momenten uit de geschiedenis van de Fantastic Four.

Fantastische Familieuitbreidingen

In het latere deel van de jaren ’60 werden de verhaallijnen van de Fantastic Four regelmatig langer en langer. De personages groeiden overigens nog ongeveer in realtime met de lezers mee. Zo zat de Human Torch in het begin van de reeks alsook in zijn kortstondige solo-spinoff in Strange Tales nog in de middelbare school, maar trok hij uiteindelijk naar de universiteit (FF #35). Hij leerde doorheen zijn carrière als superheld ook enkele eveneens van superkrachten voorziene leeftijdsgenoten kennen, zoals Iceman, zijn tegenpool uit de X-Men, en zijn beste vriend/slachtoffer van zijn grapjes Peter Parker, alias Spider-Man. The Thing begon een troebele relatie met de blinde beeldhouwster Alicia Masters (de stiefdochter van hun vijand de Puppet Master) en Reed en Sue stapten in de Fantastic Four Annual #3 uit 1965 eindelijk in het huwelijksbootje. Dit werd een gigantisch evenement waarbij zelfs Stan Lee en Jack Kirby zelf een cameo maakten, maar helaas niet waren uitgenodigd.

De geboorte van Franklin Richards

In Fantastic Four Annual #6 uit 1968 werd de familie uitgebreid met Franklin Richards, de zoon van Reed en Sue. De Invisible Girl werd gedurende haar zwangerschapsverlof vervangen door de elementenmanipulerende Crystal van de Inhumans. Goed nieuws voor Johnny, want voor hem was het liefde op het eerste gezicht. Toch waren er complicaties rondom Sue haar zwangerschap (kosmische stralen, weet je wel). Dankzij de buit van een trip naar de Negative Zone, waarin het team Annihilus overigens voor het eerst bestreed, werd Franklin als een gezonde baby ter wereld gebracht. Toch waren de problemen nog niet van de baan want, vanwege de superkrachten van zijn ouders, is het niet verwonderlijk dat ook de nieuwste aanwinst tot het team bepaalde krachten zou kunnen bezitten. Franklin Richards bezat inderdaad krachten, sterker nog, hij was een enorm machtige mutant die de realiteit kon manipuleren…

De Fantastic Four en Crystal tegen een hele hoop vijanden in issue #100

Required Reading

Tot hier het eerste deel van onze Fantastic Four-special. Volgende week zijn we er uiteraard weer met de evolutie van het team doorheen de jaren ’70 en ’80. Hieronder vinden jullie aan het eind van elk deel nog een korte lijst met must-reads per besproken tijdperk. Voor de Fantastic Four in de Silver Age is dit echter zeer simpel: de eerste 102 issues (en 7 Annuals) van Stan Lee en Jack Kirby zijn immers één grote must-read! Het geheel werd in verschillende Essentials (in zwart-wit) en Marvel Masterworks gestoken (duurder, maar in kleur). Vooral de eerste zes volumes van Marvel Masterworks – Fantastic Four (in totaal issues #1-60 + 4 Annuals: van de oorsprong tot een tiental issues na Galactus) zijn echt wel onmisbaar voor iedereen die met Fantastic Four – of gewoon het gehele vroege Marvel-universum – wil beginnen. De eerste zes Marvel Masterworks-bundelingen zijn recentelijk ook in trade paperback beschikbaar gesteld en te vinden op…

 

Comments

comments


Arno

 
avatar
I'm not locked in here with you. You're locked in here with me.