2
Posted 30/09/2011 by Arno in Columns
 
 

Crisis in het DC-universum! deel 4 – Final Crisis


Welkom bij het vierde deel van Crisis in het DC-universum! In deze reeks specials nemen we, in het licht van de huidige DC relaunch, eens alle voorgaande relaunches/reboots/stroomlijningen (ook wel Crisis-events genoemd) van het DC-universum onder de loep. Vandaag zijn we toegekomen aan Final Crisis, het sluitstuk van de officiële Crisis-trilogie dewelke begon met Crisis on Infinite Earths in 1985 en verderliep met Infinite Crisis in 2005. Final Crisis was DC’s grote event van 2008 en liep zeven delen. Zoals gewoonlijk waren er enkele tie-ins, maar over het algemeen bleef de grootte van het event nog vrij beperkt in tegenstelling tot haar voorgangers. De kernreeks werd geschreven door Grant Morrison (Batman, All-Star Superman), dewelke ook de tie-ins Final Crisis: Submit en Superman Beyond voor zijn rekening nam. Zonder deze tweedelige miniserie van Superman Beyond werd de kernreeks tegen het einde toe wel heel moeilijk te volgen, dus gelukkig plaatste DC deze minireeks alsook Final Crisis: Submit in de trade paperback/hardcover van Final Crisis. De kernreeks werd aanvankelijk getekend door J.G. Jones (Wanted), maar wegens tijdsnood werd hij tegen het einde bijgestaan door Carlos Pacheco (Superman/Batman) en Doug Mahnke (Superman Beyond, Green Lantern).

In tegenstelling tot haar voorgangers, dewelke in feite reboots waren die de vorige stand van zaken in het DC-universum vaarwel zeiden en de geschiedenis van het universum aanpasten of gewoon herschreven, werd er na Final Crisis bitter weinig aan het DC-universum veranderd. Deze Crisis leest dan ook als een vrij traditioneel event in de aard van de events waarmee DC en Marvel ons elke zomer bestoken. In Final Crisis leveren de helden van het DC-multiversum (dat, na Infinite Crisis uit 52 parallelle universa bestaat) een laatste oorlog tegen de überschurk Darkseid en de duistere goden van Apokolips!

Darkseid

Jack Kirby’s Fourth World en de Anti-Life Equation

Wie is Darkseid? Of liever, wat is Darkseid? Voor het antwoord hierop dienen we terug te keren naar de jaren ’70, toen comicslegende Jack Kirby (die samen met Stan Lee zowat het hele Marvel-universum creëerde) overliep naar de concurrentie. Bij Marvel’s Distinguished Competitor (get it?) stichtte hij een heuse moderne sciencefictionmythologie: The Fourth World. Het draaide hier om een aparte kosmos, waarin zowel goede als kwade ruimtegoden leefden. De verlichte goden, ook wel de New Gods genoemd, leefden op de vreedzame, haast hemelse planeet New Genesis. De duistere goden leefden op het helse, machinale Apokolips. Darkseid is de duistere heerser van Apokolips, dewelke hij regeert met een ijzeren vuist. Zijn zoon Orion (de Dog of War) daarentegen werd opgevoed door de verlichte Highfather van New Genesis en zou volgens de profetie ooit zijn werkelijke vader doden.

Darkseid zoekt iets wat men de Anti-Life Equation noemt, een wiskundig bewijs dat het leven nutteloos is en dat de duistere god heer en meester is over alles wat bestaat. Met deze vergelijking kan hij dus gewoonweg de vrije wil van levende wezens kapotmaken (we zouden ze hier kunnen neerschrijven, maar, euhm, iets houdt ons tegen…).

Doordat een deel van de Anti-Life Equation in het menselijke onderbewuste zou liggen, kwam de Fourth World doorheen de jaren meer en meer in contact met het gewone DC-universum (de Third World). De grootste superhelden, en vooral Superman, raakten meermaals slaags met Darkseid en zijn troepen. Heel wat New Gods (ondermeer Orion, Lightray, Mr. Miracle en Big Barda) stonden de helden bij en sommigen vervulden zelfs posities in de Justice League. Darkseid groeide ten slotte uit tot misschien wel de machtigste superschurk in het gehele DC-universum, maar vervulde tijdens de voorgaande Crisis-events slechts een rol als toeschouwer, tot nu…

Orion Vs Darkseid in een promotieposter van Jack Kirby himself!

Countdown, “The Day Evil Won” en de terugkeer van een oude bekende

Het megasucces van Infinite Crisis, haar verschillende inloopseries en de wekelijkse reeks 52 zette DC ertoe aan om in de aanloop naar Final Crisis iets gelijkaardigs te proberen. Dit werd Countdown (en later Countdown to Final Crisis), een nieuwe wekelijkse serie dewelke aftelde van 52 naar 0 en de backbone van het DC-universum moest vormen. Spijtig genoeg werd Countdown al zeer snel een heuse warboel. Gebeurtenissen en tie-ins die hieruit voortkwamen (Amazones die Washington, D.C. aanvielen in Amazons Attack!, de moord op Bart Allen, de vierde Flash, de corruptie van Mary Marvel…) werden over het algemeen zeer slecht ontvangen. Maar, misschien het ergste van al was het feit dat het einde van Countdown to Final Crisis tegenstrijdig was aan het begin van Final Crisis zelf! Grote delen van Countdown werden hierna prompt uit de continuïteit geschreven.

Wat we uiteindelijk voornamelijk uit de (mislukte) aanloop naar Final Crisis moeten onthouden is dat de Fourth World tot een einde is gekomen en plaats moet maken voor de Fifth World. De oorlog tussen de goden van New Genesis en Apokolips bleef echter verder duren in de hemel, en Darkseid heeft deze uiteindelijk gewonnen. De overlevende duistere goden werden herboren op aarde, waar ze menselijke lichamen bezaten. Ze verscholen zich in de wel zeer obvious genaamde Dark Side Club, een lugubere keet waarin ze hun sadistische neigingen konden verderzetten (deze keet dook al op in Grant Morrison’s Seven Soldiers of Victory-reeks uit 2005, een soort thematische prequel op Final Crisis). Zijn “profeet” Libra neemt ondertussen ook de controle over de Secret Society of Super-Villains en belooft hij alle grootste wensen van de superschurken uit het DC-universum waar te maken.

De terugkeer van Barry Allen

Uiteindelijk werd met de one-shot DC Universe #0 een waardige inloop op Final Crisis geschreven. Een aanvankelijk mysterieuze verteller brengt hierin de lezer up-to-date met een terugblik op de vorige Crisis-events en de nieuwste ontwikkelingen in het DC-universum. Op het einde komen we te weten dat deze verteller niemand minder is dan een uit de dood teruggekeerde Barry Allen, aka de meest iconische Flash!

De Final Crisis breekt aan

Final Crisis begint met de moord op Darkseid’s zoon Orion. De Justice League en het Green Lantern Corps trekken op onderzoek uit, maar het is in feite al te laat. De troepen van Darkseid zitten immers al overal! Het Corps wordt geïnfiltreerd en haast uitgeschakeld door de Alpha Lantern Kraken, dewelke bezeten wordt door de van Apokolips afkomstige Granny Goodness. De Justice League valt bijna uit elkaar wanneer Batman wordt gevangengenomen en Superman van het speelbord wordt gehaald nadat zijn vrouw Lois Lane zwaargewond raakt bij een terroristische bomaanslag van de Secret Society op de Daily Planet. Op de koop toe wordt de Martian Manhunter op brutale wijze levend verbrand door Libra en zijn Secret Society, een executie die live op televisie wordt uitgezonden!

Libra executeert de Martian Manhunter

Maar de bijna fatale klap voor de mensheid gebeurt wanneer de Anti-Life Equation globaal wordt verspreid door middel van het internet en andere sociale media. Barbara Gordon, aka Oracle legt alsnog het internet plat, maar voor drie miljard mensen is het in één klap al te laat: hun vrije wil speelden ze kwijt aan Darkseid. De duistere god wordt zelf langzaam herboren in het lichaam van Metropolis-detective Dan Turpin terwijl zijn elite en voetsoldaten genaamd de Justifiers de aarde klaarstomen voor zijn aankomst. Vele superhelden zoals Black Lightning, Green Arrow, Catwoman en zelfs Wonder Woman worden het slachtoffer van de Anti-Life Equation en aldus zielloze Justifiers voor Darkseid.

De overgebleven superhelden van de Justice Society, Teen Titans, Justice League alsook de Captain Marvel-familie werken hierna samen met de geheime organisatie Checkmate om één laatste aanval voor te bereiden op Blüdhaven, de thuisbasis van de duistere goden. Blüdhaven was ooit de voormalige thuisbasis voor Nightwing, maar werd in Infinite Crisis tot een nucleair rampgebied verklaard, een passend laatste slagveld voor de strijd om een haast kapotgemaakte wereld.

De val van Darkseid van de hemel tot de aarde kromt de ruimte/tijd rondom onze planeet. Hiermee duurt de Final Crisis op aarde enkele maanden, terwijl er in de rest van het universum maar enkele uren passeren (waardoor het echt enorm moeilijk wordt voor bijvoorbeeld Hal Jordan en de rest van het Green Lantern Corps om de aarde alsnog te bereiken!). Uiteindelijk komt er toch nog hoop in de zaak wanneer de Flash Barry Allen terugkeert en herenigd wordt met zijn voorganger Jay Garrick en opvolger Wally West. Batman ontsnapt uiteraard uit zijn gevangenschap en confronteert de herboren Darkseid. Hierbij breekt Batman zijn enige regel: hij schiet dezelfde kogel die Orion doodde af op Darkseid, waardoor de duistere god dodelijk gewond raakt. Batman lijkt hierna echter zelf het loodje te leggen wanneer hij geraakt wordt door Darkseid’s Omega Sanction (in feite werd de werkelijke Bruce Wayne getransporteerd doorheen de tijd en kwam er een Batmanskelet in de plaats). De langzame dood van Darkseid zorgt er wel voor dat de aarde geleidelijk wordt meegesleurd in zijn val. En, vermits onze planeet het steunpunt vormt van het gehele multiversum, komt het hele bestaan in gevaar.

Kyle Rayner ontdekt The Bleed in het DC-universum

Ondertussen zat Superman ook niet stil. Om zijn vrouw Lois te redden diende hij een stukje van de Bleed te bemachtigen. De Bleed is een concept dat oorspronkelijk afkomstig is uit de door Warren Ellis geschreven reeks Stormwatch (van Wildstorm, dewelke hier bij DC momenteel de plek van Earth-50 inneemt). De Bleed is een soort bloederig membraan dat een muur vormt tussen parallelle universa. Superman trekt in Superman Beyond op avontuurmet een heel resem Supermannen uit parallelle universa (zoals de Nazi-Superman van Earth-10, Ultraman van het Crime Syndikate en Captain Adam van Earth-4, een mengeling tussen DC’s Captain Atom en Doctor Manhattan uit Watchmen). Hierbij komt hij in contact met Limbo, een werkelijke plaats waarin vergeten personages uit de geschiedenis van DC verzameld worden, alsook met een ras genaamd de Monitors.

De Monitors of het antwoord op de vraag “hoe zien de DC-redacteurs er werkelijk uit?”

De term “Monitor” zal ongetwijfeld nog een belletje doen rinkelen bij diegenen die Crisis on Infinite Earths gelezen hebben. In deze eerste Crisis draaide het immers om één Monitor en zijn tegenpool de Anti-Monitor. Maar, sinds Infinite Crisis heeft elk van de 52 universa een eigen Monitor gekregen, een kosmische bewaker die alle gebeurtenissen in dat bepaalde universum overziet.

In deze Superman Beyond-miniserie komen de metafysische aspecten van deze Crisis vooral naar boven, op een manier zoals we dat van Grant Morrison gewend zijn. Deze Monitors zijn uiteindelijk gewoon metaforen voor de redacteurs en schrijvers van DC zelf. Uiteindelijk raken sommigen hiervan in de ban van de vele personages en avontuurlijke verhalen die hun universum reik zijn (net zoals wij, de lezers!) en beginnen ze zelfs met hen mee te voelen. Uiteraard komt er hierbij ook een nieuw soort Anti-Monitor kijken, een vampirische parasiet genaamd Mandrakk. Hij is een Monitor die alle fun en emotie uit deze personages en verhalen wil zuigen (lees: een redacteur/schrijver die alles te serieus en/of commercieel wil maken, zoals er heel wat waren in de jaren ’80 en ’90!). Vooral na deze Superman Beyond wordt het geheel van Final Crisis een metafysisch verhaal over de kracht van verhalen en de verheerlijking van het Supermanconcept.

Darkseid’s gebrainwashte Female Furies: Wonder Woman, Batwoman, Catwoman en Giganta

Superman redt na het Beyond-avontuur zijn vrouw en maakt nog een ommetje langs de 31e eeuw met het Legion of Super-Heroes in Final Crisis: Legion of 3 Worlds. Hij keert vlak na de “dood” van zijn maat Batman terug op aarde en zo pissig (en machtig) heb je de man van staal zelden gezien. Het gevecht tegen Darkseid wordt uiteindelijk zeer mooi (doch kort) afgerond in enkele scène waarbij elk belangrijk lid van de Justice League een klein moment krijgt. Lex Luthor en Dr. Sivana (de aartsvijanden van respectievelijk Superman en Captain Marvel) maken korte metten met Libra. En dan is er natuurlijk nog Mandrakk, de donkere Monitor. Maar ook hij krijgt een fatale tegenstand van het Green Lantern Corps en een hele reeks personages uit DC’s omvangrijke multiversum. Door een letterlijke “deus ex machina” uit de toekomst genaamd de Miracle Machine wordt het multiversum gered en de aarde (dewelke Darkseid in zijn dood dreigde mee te sleuren) terug op haar plaats in de kosmos gezet.

Final Crisis omvat zeer grootste concepten en de aarde wordt vrijwel geheel onder de voet gelopen door de troepen van Darkseid, maar toch concentreert Morrison zich voornamelijk op kleinere karaktermomenten. Zelden vinden er, op Superman Beyond na, actiescènes van kosmische proporties plaats zoals in de voorgaande Crises, maar door deze aanpak krijgt wel elk groot personage een welverdiend stukje persoonlijke paneltime. Naast de grote namen van DC wordt er hierbij ook tijd gemaakt voor enkele kleinere en minder bekende personages, zoals de Tattooed Man en het Japanse Super Young Team.

De Supermannen van het multiversum, waartoe ook Captain Marvel, Mr. Majestic en zelfs een Obama-Superman behoren!

Deze Final Crisis verschilt dus redelijk hard van de voorgaande, maar blijft, zeker bij de eerste keer lezen, vrij ingewikkeld en verwarrend. Vooral het laatste hoofdstuk gaat wel zeer snel vooruit, waarin naast het multiversum zelfs de gehele verhaalstructuur in duigen dreigt te vallen. Maar naarmate je Final Crisis herleest vindt je nieuwe nuances en verschillende referenties naar de geschiedenis van DC, waardoor de in feite zeer mooie onderliggende samenhang van het geheel duidelijk te worden.

Een Crisis zonder reboot?

Toch zijn de meningen over deze Crisis zeer sterk verdeeld. Niet alleen de lezers, maar ook vele schrijvers van DC leken kop nog staart te krijgen aan Morrison zijn verhaal. Hierdoor pasten vele tie-ins (Legion of 3 Worlds, Rage of the Red Lanterns) nauwelijks of niet bij Final Crisis zelf. Zeer veel gevolgen had het event dan ook weer niet, althans, toch niet in vergelijking met haar voorgangers. Hierdoor kan Final Crisis, net zoals het eerdere Zero Hour, eigenlijk ook enigszins beschouwd worden als een mislukt event (en, dankzij haar vele vertragingen, eigenlijk ook als maandelijkse serie!), maar desalniettemin leest het geheel wel zeer mooi op zich in de gebundelde editie.

Eén van de weinig echt grote gevolgen van Final Crisis was natuurlijk de schijnbare dood van Batman, dewelke de vele Battitels (waarvan enkele ook geschreven werden door Grant Morrison) gedurende bijna twee jaar kenmerkten en Dick Grayson de mantel van zijn mentor zagen overnemen. Bruce Wayne keerde uiteindelijk wel terug in The Return of Bruce Wayne en nam zijn mantel over in Batman: The Return. De gevolgen van de terugkeer van Barry Allen werden behandeld in The Flash: Rebirth en het latere Flash volume 4. Het Legion of Super-Heroes kreeg alweer een nieuwe reeks dankzij de gebeurtenissen van Legion of 3 WorldsHawkman en Hawkgirl stierven schijnbaar ook in Final Crisis, maar uiteindelijk besloot DC deze beslissing om te keren (om het voormalige koppel uiteindelijk toch te laten sterven in Blackest Night!). Zowel Hawkman als de Martian Manhunter keerden uiteindelijk pas terug in Brightest Day. De New Gods, Darkseid en Apokolips werden schijnbaar herboren in de Fifth World, maar hun tijd in de reguliere reeksen van DC was ten einde. Enkele kleinere personages uit het event kregen we nog wel te zien in de vier Final Crisis: Aftermath reeksen, maar hun rol in het grotere DC-universum bleef miniem.

Na Final Crisis was er van de Monitors geen sprake meer, en kon elk van de 52 universa haar eigen lot bepalen. De kennis van het multiversum werd wel publiekelijk bekend gemaakt, maar, vermits er voorlopig niet al teveel meer tussen de verschillende universa werd gereisd, werd hier ook nog maar zelden over gesproken in de reguliere DC-reeksen. In de Justice League of America-reeks kwam het team echter nog wel in contact met het zogeheten Dakotaverse (waar de toenmalige schrijver, wijlen Dwayne McDuffie, een grondlegger van was). Het draait hier om de superheldenpersonages van het vroegere Milestone Media, gekend van ondermeer het personage Static. Er was in 1994 wel al eens een crossover tussen de Milestone- en Supermantitels geweest (Worlds Collide), maar na Final Crisis werden Static, Icon en co eindelijk officieel op de reguliere DC-aarde geplaatst.

Op naar het DCnU en de nieuwe 52!

Final Crisis was dus een Crisis zonder een echt grootschalige reboot/stroomlijning van het DC-universum. Hoewel DC-hoofdredacteur Dan Didio het schijnbaar graaganders had gezien. Indien hij zijn zin had gekregen, zou de DC relaunch dus al in 2009 hebben plaatsgevonden! Maar vermits de aanloop naar verhaallijnen als Blackest Night, Brightest Day, Superman: New Krypton, Batman Inc. en het uiteindelijke Flashpoint nog volop aan de gang was, werd met de relaunch wijselijk gewacht tot 2011.

Nu ja, “wijselijk” kan misschien wel een groot woord zijn. Volgende week, in de voorlopig laatste Crisis in het DC-universum, zullen we eens de huidige nieuwe 52 van DC onder de loep nemen. Gewapend met de kennis van hun voormalige reboots in de afgelopen 30 jaar, kunnen we enerzijds eens kijken wat ze met deze nieuwe poging allemaal juist doen en anderzijds welke fouten ze schijnbaar helemaal opnieuw lijken te maken! Graag tot volgende week!

Comments

comments


Arno

 
avatar
I'm not locked in here with you. You're locked in here with me.