9
Posted 22/09/2011 by Yann in Comics
 
 

DCnU Special: Wonder Woman

Welkom bij DCnU Special, een nieuwe reeks specials gedurende september in het licht van de DC-relaunch! De Brainfreeze-crew gaat hierin enkele bekende en minder bekende DC-personages van naderbij bekijken met als bedoeling jullie warm te maken voor hun nieuwe reeksen deze maand. We maken jullie niet alleen wat meer vertrouwd met de geschiedenis van deze superhelden (en schurken!), maar kijken dus ook meteen naar hun vernieuwde positie in het DCnU! Deze week is het de beurt aan: Wonder Woman.

Een ingewikkeld personage, aldus het oordeel van Steven ‘Malkavian’ Claes (Malkavian) in De Morgen. En hij staat niet alleen met die mening: lezers, schrijvers en redacteurs van DC Comics maakten al meermaals dezelfde analyse. Het kan dus niet gezegd worden dat onze Grote Chef ongelijk heeft. Maar dat Wonder Woman “te moeilijk” zou zijn voor menig lezer is meer het gevolg van desinteresse en een gebrek aan voeling voor het personage bij sommige schrijvers — of erger: de onnodige redactionele inmenging die hen verhinderde om de verhalen te brengen die ze wilden brengen — dan een oorzaak van die problemen. Brainfreeze tracht vandaag enige klaarheid te scheppen.

Wie is Wonder Woman?

Diana is de prinses der Amazones. Ze werd door haar moeder geboetseerd uit klei, en de goden schonken haar het leven en verschillende gaven, zoals bovenmenselijke kracht en snelheid, schoonheid, liefde voor haar zusters en eenheid met de natuur (inderdaad: een prinses die met beestjes praat. Gigantische haaien of zwermen roofvogels, bijvoorbeeld). Ze is getraind in gewapende en ongewapende gevechtskunst. Met haar armbanden van onbreekbaar metaal kan ze kogels afweren, en wie aangeraakt wordt door haar gouden lasso, kan niet anders dan de waarheid spreken. Als Wonder Woman zet Diana zich in voor vrede en vecht ze tegen onrecht. Haar leven staat in het teken van zelfverwezenlijking en het zoeken naar de waarheid.

Dat is Wonder Woman in één alinea. Op zich niet gigantisch veel ingewikkelder dan — pak ‘m beet — een baby-alien die van een planeet op de rand van de verwoesting naar de Aarde wordt gezonden en opgevoed wordt door een kinderloos koppel in Kansas. Zoals elke reeks die het lezen waard is, heeft Wonder Woman wel meer om het lijf dan die oppervlakkige samenvatting; net als de Man van Staal toont zij zich in de handen van getalenteerde schrijvers een complex en gelaagd personage. Maar de kern hoort begrijpelijk te zijn voor jong en oud. In haar zeventigjarige bestaan is er echter veel gebeurd met Wonder Woman. Wij maken voor u een selectie van de belangrijkste zaken.

Rolmodel

Aan het einde van de jaren ’30 en het begin van de jaren ’40 van de vorige eeuw zagen verscheidene personages het levenslicht die in de daaropvolgende decennia mee vorm zouden geven aan de Amerikaanse popcultuur: helden als Superman, Batman en Green Lantern veroverden de stripwereld. Naar vrouwelijke helden was het echter speuren als naar een speld in een hooiberg. Tot op een mooie dag psycholoog (en educatief consulent voor het toenmalige All-American Publications) William Moulton Marston door zijn vrouw werd aangespoord om van de nieuwe superheld die hij wilde ontwerpen een vrouw te maken. Samen gaven ze vorm aan Wonder Woman, die in 1941 haar opwachting maakte in All Star Comics (de reeks waarin enkele maanden eerder de Justice Society of America werd geïntroduceerd).

Wonder Woman belichaamde de idealen die Moulton Marston in het vaandel droeg. En hoewel hij een wat vreemde vogel was die er wat rare ideeën op nahield, was de kern van zijn overtuiging bijzonder progressief voor zijn tijd: in plaats van mooie maar zwakke wezens zag hij in vrouwen een even grote kracht als in het zogenaamd sterke geslacht. Wonder Woman toonde dat een liefdevolle ingesteldheid en de capaciteit om nazi’s een stevig pak rammel te geven perfect samen konden gaan… Al werd al sinds haar begindagen ook opvallend vaak overmeesterd en vastgebonden…

Suffering Sappho: "Hoezo fallussymbool? Waar dan?"

 

Het is niet helemaal duidelijk of de seksueel getinte inhoud het gevolg was van Moulton Marstons eigen kinky neigingen, of een poging om het mannelijke publiek aan te spreken. Maar hij had duidelijk goede intenties. Het hoeft dan ook niet te verwonderen dat Wonder Woman later aanhang vond in de emancipatiebeweging, in die mate zelfs dat feministes als Gloria Steinem hun ongenoegen wereldkundig maakten toen Wondy eind jaren ’60 haar superkrachten kwijtraakte. Mede door haar toedoen zou Wonder Woman uiteindelijk haar krachten terugkrijgen.

Amazones

Diana is de dochter van Koningin Hippolyta van Themyscira, een paradijselijk eiland bewoond door de Amazones. Moulton Marston baseerde de Amazones op de Griekse mythologie, maar hij maakte hen in feite ook het directe tegendeel ervan: de verhalen over barbaarse en moordlustige vrouwenstammen waren immers weinig meer dan een reflectie van het seksisme van de oude Grieken. De Amazones in het DC-universum echter, zijn bereid om de wapens op te nemen als dat nodig is, maar streven in de eerste plaats naar vrede. Wonder Woman zal ook altijd eerst naar een diplomatieke oplossing zoeken voor zij geweld gebruikt. Bij haar creatie en doorheen de Golden Age of Comics werden Diana’s haar superkrachten uitgelegd als het resultaat van “Amazonische concentratie”. Hierbij werd geïmpliceerd dat elke vrouw die gedegen training onderging op het eiland dezelfde krachten zou kunnen ontwikkelen (dit element zou worden aangepast aan het begin van de Silver Age). Op een dag crasht het vliegtuig van Steve Trevor, een officier van het Amerikaanse leger, op het eiland. Om te beslissen wie hem terug zou brengen naar “Man’s World”, om daar aan zijn zijde de dreiging van het fascisme te bekampen, werd een tornooi georganiseerd, dat door Diana werd gewonnen. En dus nam ze afscheid van haar moeder en haar volk, om zich in te kunnen zetten voor de rest van de wereld.

Controverse: de verleiding der onschuldigen

In 1954 ontstond een eerste grote controverse in de Amerikaanse stripwereld. Toen verscheen Dr. Frederic Werthams Seduction of the Innocent. Korte inhoud: “Die vuile comicboekskes bederven onze jeugd!” Uit dit boek komt onder andere het idee van Batman als homoseksueel met pedofiele neigingen (want in die tijd was dat nog één pot nat). Het boek zou uiteindelijk aanleiding geven tot de zelfopgelegde censuur van de Comics Code Authority. Ook Wonder Woman en de Amazones werden in het vizier genomen omwille van veronderstelde lesbische subtekst. Van de weeromstuit ging Diana smachten naar Steve Trevor — weg was de onafhankelijke, zelfstandige vrouw. Het zou verscheidene jaren duren voor Diana’s feministische achtergrond terug zou keren (en het blijft nu en dan voor problemen zorgen).

De laatste jaren zijn veronderstellingen over subtekst echter niet meer nodig. Themyscira wordt nu eenmaal uitsluitend door vrouwen bewoond, en lesbische relaties zijn er de gewoonste zaak van de wereld. Diana past de rituelen van haar volk aan als ze een relatie met Thomas Tresser aanknoopt. (Een exploratie van Wonder Womans mogelijke biseksualiteit stuit nog steeds op een “njet” bij DC.)

Wonder Woman zonder superkrachten

Reboots: Silver Age en Crisis on Infinite Earths

Aan het begin van de Silver Age of Comics (vanaf 1956) werden de achtergrondverhalen van verscheidene superhelden van DC Comics een eerste keer herwerkt. Omdat men van oordeel was dat Wonder Womans eigenheid grotendeels verloren was gegaan in de voorgaande jaren, was dat ook voor haar het geval. Hier werd de basis gelegd voor het origineverhaal van Wonder Woman zoals het tot vandaag gebruikt werd, met haar krachten als geschenken van de goden (of het ook zo zal blijven in het DCnU moeten we nog even afwachten).

Eind jaren ’60 gaf Diana voor een tijdje haar superkrachten op. Deze versie van Wonder Woman had meer gemeen met Emma Peel uit de tv-serie The Avengers (die overigens niks te maken heeft met het superheldenteam van Marvel). Midden jaren ’70 zou Wonder Woman haar krachten terugkrijgen, mede door de populariteit van de tv-serie en het protest van activiste Gloria Steinem. Gedurende de Bronze Age keerde de klassieke Wonder Woman terug, maar de verhalen waren vaak van bedenkelijke kwaliteit.

Het was uiteindelijk George Pérez die in 1987 (na Crisis on Infinite Earths) de moderne Wonder Woman vorm gaf. Zijn kennis van de klassieke mythologie was een grote verrijking voor het personage. De elementen die hij toevoegde cementeerden Wonder Womans band met het Griekse pantheon. Het maakt dat zij een unieke plaats inneemt onder de superhelden. Of kent u nog meer personages waarvan u kunt zeggen dat ze de met bliksems gewapende oppergod Zeus een oplawaai verkopen of Ares, de god van de oorlog zelve, zijn schedel splijten met een bijl? Pérez schreef Wonder Woman opnieuw als een feministisch personage. Zijn Wonder Woman is de ambassadrice van Themyscira in Man’s World, die onrecht bekampt waar ze het tegenkomt.

Kostuumwissel, dood en verrijzenis

De jaren ’70 en ’80 worden vaak gezien als een tijd waarin goede smaak ver te zoeken was, maar in de wereld der comics waren de nineties niet minder fout. Dit decennium schonk ons niet alleen Rob Liefeld (aan wie we ook in de DC-relaunch niet ontsnappen) en Electric Blue Superman (geen commentaar) maar ook… wel, dit:

Hierbij vergeleken vallen de recente kostuumwissels in het niets. In de jaren ’90 moest alles duister en harder zijn, en daar ontsnapte ook Wonder Woman niet aan. Nadat Koningin Hippolyta haar dochter had zien sterven in een visioen, verklaarde ze dat Diana gefaald had in haar rol als ambassadrice, en liet ze een nieuw tornooi plaatsvinden om te bepalen wie haar op zou volgen als Wonder Woman. De winnaar was Artemis, een Amazone uit de stam der Bana-Mighdall. Zij was in feite weinig meer dan een gewelddadiger versie van Wonder Woman, die het bloed nu en dan rijkelijk liet vloeien. De codewoorden waren “dark & gritty” en “hot”. Tekenaar Mike Deodato:

Dit was kennelijk wat het publiek verlangde… Klik als u dit werkelijk op ware grootte wil zien.

In three months, the sales doubled and tripled or something like that. (…)
I talked to Bill Loebs at a convention, and he said his friends call his run on Wonder Woman with me ‘porn Wonder Woman.’ OK. Thanks for letting me know. But back then it worked. Every time the bikini was smaller, the sales get higher.

Het duurde gelukkig niet lang voor deze “Extreme Wonder Woman” werd afgevoerd en Diana haar oude kostuum terugkreeg. Maar dat was niet het einde van de moeilijkheden voor Diana… Er komt immers een moment in de carrière van elke superheld waarin ze sterven en terugkeren. En dat moment zou weldra aanbreken voor Wonder Woman. Ze raakte zwaargewond in een gevecht met de demon Neron, een overleed aan haar verwondingen. De Griekse goden namen haar op in hun rangen: Diana werd herboren als Godin van de Waarheid.

Inmiddels werd Hippolyta gekozen om de rol van Wonder Woman op zich te nemen. Als godin was het voor Diana immers verboden om zich te mengen in de levens van gewone stervelingen. Maar ze zou Diana niet zijn als ze dit zomaar naast zich neer zou leggen en het duurde alweer niet lang voor Zeus haar weer sterfelijk maakte.

Wonder Woman blijft echter de Avatar van de Waarheid in het DCU. De gouden lasso is in haar handen een wapen omdat zij via de lasso zowel vriend als vijand kan confronteren met de waarheid. Maar Wonder Woman stelt ook zichzelf in vraag, gaat op zoek naar de waarheid in zichzelf, en tracht zichzelf te verbeteren. Dit is overigens een logische evolutie: het is geen toeval dat de Lasso of Truth Wonder Womans voornaamste attribuut werd. Haar geestelijke vader was immers (opnieuw samen met zijn vrouw) ook de uitvinder van de systolische bloeddruktest, die vandaag nog steeds gebruikt wordt als onderdeel van de polygraaf (of leugendetector).

Ambassadrice voor de vrede

Wonder Womans missie in onze wereld is het beschermen van de mensheid tegen onrecht en oorlog. Greg Rucka (Batwoman: Elegy, The Punisher) besteedde in 2003 uitgebreid aandacht aan haar diplomatieke inzet en haar rol als ambassadrice. Wonder Woman gaat aan het werk voor de VN en deze verhalen worden wel eens omschreven als “The West Wing met superhelden”. Inmiddels schreef Wonder Woman ook nog eens een boek en gaf ze lezingen over de filosofie van Themyscira en over haar opvattingen omtrent politiek en feminisme.

Maar Greg Rucka was eveneens verantwoordelijk voor één van de meest hardcore momenten die ooit in de pagina’s van Wonder Woman verschenen: Diana treedt geblinddoekt in het strijdperk met de Medusa, wiens blik mensen in steen kan veranderen. Medusa verwondt haar en neemt haar blinddoek af, maar Diana gebruikt het gif uit één van de slangen die Medusa’s kapsel vormen om zichzelf te verblinden en komt alsnog als overwinnaar uit de arena.

De perceptie van de bevolking in het DCU op Wonder Woman vormde een belangrijk onderdeel van Greg Rucka’s verhalen, en aan het einde van zijn run zou die perceptie zich tegen haar keren. In de aanloop naar Infinite Crisis (2005) wordt Diana geconfronteerd met een moreel dilemma. De telepathisch begaafde Maxwell Lord heeft Superman onder zijn controle. Wonder Woman bindt Max in haar gouden lasso in een poging om hem te dwingen Superman vrij te laten. Hij antwoordt haar echter dat hij niet zal stoppen, tenzij hij gedood wordt. Is dit de waarheid, of is dit slechts zijn perceptie van de waarheid? Is het geoorloofd om een ongewapende persoon te doden, die bovendien gevangen is in haar gouden lasso? Diana ziet geen andere mogelijkheid, en breekt Maxwell Lords nek. Superman is vrij uit zijn greep, maar keert zich tegen Wonder Woman: hij gelooft niet dat het doden van Max de enige en laatste mogelijkheid was. De Amerikaanse bevolking heeft het hele gebeuren op de televisie kunnen volgen, en ook zij keren zich tegen haar. Hierop trekt Diana zich voor lange tijd terug uit de schijnwerpers. Ze zal eerst met zichzelf in het reine moeten komen.

Wonder Woman doodt Maxwell Lord

Na het vertrek van Greg Rucka begon de reeks echter weer te slabakken. De verhalen waren vaak nogal middelmatig en de continuïteit werd een warboeltje. Met de ronduit slechte cross-over Amazons Attack! werd een dieptepunt bereikt. Maar als de nood het hoogst is…

De redding?

Wie anders dan Gail Simone (Secret Six, Birds of Prey) kon Wonder Woman terug in ere herstellen? Gail Simone slaagde erin om de elementen die haar voorgangers aan de reeks toevoegden samen te voegen tot een coherent geheel. Haar Wonder Woman was opnieuw bad-ass en liefdevol, een godin en toch menselijk. Tussen 2008 en 2010 gaat Wonder Woman onder meer de strijd aan met neo-nazi’s die Themyscira binnenvallen, haar aartsvijand Cheetah en haar creatie Genocide, duivels en demonen, en tenslotte de goden zelf. Onder andere Beowulf, Achilles en een troep pratende gorilla’s strijden afwisselend aan haar zijde.

Wonder Woman, tijdens een gevecht met Power Girl

Met haar eigen interpretatie van George Pérez’ origineverhaal is Gail Simones The Circle een ideaal instappunt voor iedereen die kennis wil maken met Wonder Woman. Simone diept ook de werking van de Lasso of Truth verder uit: de lasso is letterlijk een poort op de ziel van wie ze aanraakt. Maar hoewel Gail Simone op veel bijval kon rekenen van zowel fans als critici, bleven de lage verkoopcijfers een doorn in het oog van de uitgevers. En dus werd een laatste wanhoopspoging ondernomen.

"All New" Wonder Woman

Reboot: JMS

Midden vorig jaar werd J. Michael Straczynski (JMS) aan boord gehesen om Wonder Woman nieuw leven in te blazen. De reeks werd geherlanceerd, met een nieuw kostuum (het enige dat de mainstreammedia belangrijk leken te vinden) en een nieuw achtergrondverhaal. Het ging vanzelfsprekend gepaard met veel fanfare, ronkende intentieverklaringen en een berg superlatieven: Wonder Woman zou geherdefinieerd worden, JMS zou baanbrekend werk leveren, en meer van dat. Na amper vier nummers hield JMS het al voor bekeken. Inmiddels is bekend dat JMS toen al wist dat het hele DCU gereboot zou worden. Een tijdje gelden postte hij op Facebook:

Het grootste deel van de gebeurtenissen in (…) Wonder Woman zou hoe dan ook uitgewist worden door de reboot, dus maakte het uiteindelijk niet veel uit of ik bleef of niet.

Waaruit je moeilijk anders kan concluderen dan dat het project hem in feite niet erg nauw aan het hart lag. Het werk werd overgelaten aan Phil Hester, die het verhaal moest afwerken op basis van de nota’s van JMS. Hester houdt duidelijk van het personage en trachtte er het beste van te maken, maar het verhaal is bij momenten een warboel en blijft te vaak hangen in clichés. Bovendien kon het tekenwerk vaak niet op tijd afgeleverd worden, waardoor er op sommige momenten tientallen mensen bezig waren met schetsen en inkten en het eindresultaat vaak slordig oogde. Wonder Woman: Odyssey is niet de slechtste verhaallijn uit Wonder Womans geschiedenis, maar is absoluut middelmatig. Nu The New 52 er zijn, kan deze verhaallijn eigenlijk rustig in de vergetelheid verdwijnen.

Weer controverse: de broek van Wonder Woman

We kunnen er niet om heen: zowel bij het begin van JMS’ Odyssey, als in de aanloop naar de reboot van het DCU leek de commotie over Wondy’s kostumering het voornaamste nieuws te zijn. Dit punt kan hier dus niet onbesproken blijven. In een betere wereld zou dit een non-event zijn, een bijkomstigheid zoals Supermans onderbroek. En voor de fans is het dat ook. De kwaliteit van de verhalen zou de voornaamste zorg moeten zijn: als die goed zijn, maakt het niet veel uit of Wondy nu al of niet een lange broek draagt.

Wonder Woman mag er ook best sexy uitzien: ze is iemand die zich niet schaamt voor wie ze is en die haar seksualiteit voor zichzelf opeist. Althans, dat is de bedoeling. Sommige tekenaars besteden echter al hun aandacht aan borsten en billen en maken van haar een seksobject. Waarop de goegemeente Wonder Womans kostuum sletterig noemt. Dit probleem los je niet op door haar in een lange broek te steken (al is dat op zich wel logischer, aangezien zowat alle mannelijke helden ook gewoon een broek dragen). Maar als die broek ongeveer even verhullend is als een laagje bodypaint en ze daarbij voorzien is van een decolleté dat alle wetten van de fysica tart, wat maakt het dan eigenlijk nog uit? Sue van de blog DC Women Kicking Ass vergelijkt Wonder Womans kostuum met de sportoutfits van olympische atletes. Dat houdt steek: het is niet de voornaamste bekommernis, het moet geschikt zijn voor hun opdracht, en is geen reden om hen als sletten te bestempelen.

Zoek het verschil

Om een lang verhaal kort te maken: Diana mag van ons dragen waar ze zin in heeft. Kunnen we het nu alsjeblieft over wat anders hebben?

Reboot: Wat brengt Wonder Woman #1?

Wonder Woman #1 wordt geschreven door Brian Azzarello en getekend door Cliff Chiang. Wie mijn wekelijks overzichtje van de beste tekeningen in WAW! volgt, weet wellicht dat ik een zwak heb voor het werk van Cliff Chiang. De previews die al vrijgegeven zijn, hebben mij in die mening alleen maar bevestigt: in enkele rake potloodlijnen weet hij meer persoonlijkheid te leggen dan we het afgelopen jaar in Wonder Woman: Odyssey hebben gezien. Zijn naam alleen al is een goede reden om deze reeks een kans te geven.

Brian Azzarello (100 Bullets, Joker, Batman: Knight of Vengeance) is een opvallende keuze voor Wonder Woman. Zijn schrijfstijl is niet het eerste waar je bij Wonder Woman aan zou denken, maar hij is ongetwijfeld goed geplaatst om een frisse wind door de reeks te laten waaien. Azzarello lichtte al een tipje van de sluier met zijn aankondiging dat de eerste verhaallijn vooral horrorelementen zou bevatten. Wie een beetje bekend is met het werk van de man, weet dat hij op dit vlak niet aan zijn proefstuk toe is. Onze belangstelling is in ieder geval gewekt, en als Azzarello niet vergeet om Diana’s menselijke kant voldoende aan bod te laten komen, zou dit wel eens één van de beste reeksen van The New 52 kunnen worden. Wordt vervolgd…

Preview van Wonder Woman #1 (klik om te vergroten)

 

Preview van Wonder Woman #1

Comments

comments


Yann

 
avatar
Eindredacteur, recensent en nieuwsposter Popcultuurliefhebber in het algemeen en comiclezer in 't bijzonder