1
Posted 14/09/2011 by Arno in Columns
 
 

Crisis in het DC-universum! deel 2 – Zero Hour: Crisis in Time


Welkom bij het tweede deel van Crisis in het DC-universum!, een wekelijkse column waarin we, in het kader van de huidige DC relaunch, de voorgaande grootschalige relaunches/reboots/stroomlijningen van het DC-universum uitgeverij onder de loep nemen. Vorige keer hebben we Crisis on Infinite Earths besproken, een massale crossover die in 1985 het toen vijftig jaar oude DC-multiversum op een zeer waardige manier vaarwel zei en omvormde tot één enkel universum met één aarde, één tijdlijn en één Superman. We zagen echter ook dat in de jaren na de Crisis het samenvoegen van alle aangepaste aparte verhalen van DC’s bekendste personages zeker niet van een leien dakje verliep. Er werd immers geen duidelijke richting voor ogen gehouden en de reboots van de verschillende personages werden over enkele jaren verspreid, waardoor elk hun geschiedenis en plaats in het DC-universum er allesbehalve makkelijker op werd.

In 1994, amper tien jaar na Crisis on Infinite Earths, besloten de DC-redacteurs hun alweer vrij verwarrend geworden continuïteit te stroomlijnen door een nieuw Crisis-event te doen voorvallen. Ditmaal was het niet de bedoeling om alle verschillende parallelle universums in één geheel samen te voegen, maar eerder om één definitieve tijdlijn voor het nieuwe DC-universum te construeren. Hierbij konden tegelijk ook enkele ‘foutjes’, tegenstrijdigheden of gewoon slecht ontvangen verhaallijnen na de vorige Crisis worden weggemoffeld. Het event kreeg de titel Zero Hour: Crisis in Time mee en de kernreeks telde amper vijf issues, dewelke aftelden van 4 naar 0. Net zoals diens voorganger, kreeg ook Zero Hour meerdere tie-ins doorheen de lopende reeksen van DC, maar het volstaat om ons in deze bespreking voornamelijk te beperken tot de kernreeks dewelke werd geschreven en getekend door Dan Jurgens (Booster Gold, Superman).

DC in de 90’s

Het begin van de jaren ’90 was een enorm tumultueuze en donkere tijd voor het DC-universum. De uitgever begon steeds meer en meer gebruik te maken van gimmicks en crossovers om de verkoopscijfers omhoog te krijgen. Zo stierf Superman in de befaamde Death of Superman-verhaallijn in een gevecht tegen Doomsday, brak Bane de rug van Batman in Knightfall, en verloor Hal Jordan, de grootste Green Lantern, zijn thuisstad Coast City. Terwijl Superman uit de dood terugkeerde en ook Batman enorm snel genas van zijn, euhm, “blessure”, stortte Jordan volledig de dieperik in. Hij vernietigde de Guardians of the Universe en het Green Lantern Corps en transformeerde tot de enorm machtige Parallax. (Ja, in het tien jaar later uitgebrachte Green Lantern: Rebirth komen we te weten dat Parallax in feite de entiteit van de angst is en Jordan in deze periode dus bezeten werd door een buitenaardse parasiet. Dit was echter een retcon om Hal terug in de heroïsche Green Lantern-rol te krijgen, waarin hij thuishoort. Maar voor de lezers van DC uit de jaren ’90 was Parallax wel degelijk gewoon Hal Jordan als superschurk). De laatste overlevende Green Lantern-ring ging aldus naar Kyle Rayner, dewelke tijdens Zero Hour nog maar net in zijn nieuwe rol als superheld begon te komen.

Enkele jaren eerder, in het event Armageddon 2001, werd er een mysterie voorgelegd: een gekende DC-superheld zou op het slechte pad treden en de tijdsmanipulerende superschurk Monarch worden. Al werden er doorheen verschillende reeksen aanwijzingen geplant, lekte de ware identiteit van Monarch vroegtijdig uit in de pers (het was Captain Atom). DC paste daarom halsoverkop het einde van de crossover aan en maakte van Monarch een corrupte Hank Hall (Hawk uit Hawk & Dove). Ironisch genoeg was Hank juist het enige personage waarvan duidelijk werd gesteld dat hij Monarch niet kon zijn. Oeps!

Zero Hour breekt aan

Terwijl in Crisis on Infinite Earths de Anti-Monitor door middel van een golf van antimaterie het ene na het andere universum vernietigde, gebeurt er in Zero Hour iets vrij gelijkaardigs. Ditmaal was het namelijk Parallax die trachtte de tijdlijn van het universum te herschrijven. Hierbij zou hij ondermeer de in de vorige Crisis gesneuvelde Flash, Barry Allen, terug kunnen brengen en vooral de vernietiging van Coast City ongedaan kunnen maken. Parallax vermoordt schijnbaar de Time Trapper, de tijdsmanipulerende aartsvijand van het Legion of Super-Heroes, en wordt eveneens bijgestaan door Extant (in een vorig leven nog Monarch, en daarvoor Hank Hall en… oh, forget it!).

Tijdreizigers en -beschermers Rip Hunter en Matthew Ryder, alias Waverider, zien als gevolg van de acties van Parallax hiervan een vlaag van nothingness (gelijkaardig aan de antimateriegolf) vanuit de verre toekomst alles naar het verleden toe verteren. Het is maar een kwestie van tijd vooraleer deze allesvernietigende vlaag dus ook het heden zal bereiken…

In dit heden doen zich overigens al verschillende tijdsinconsistensies voor: zo verschijnt er bijvoorbeeld plots een vroegere versie van Barbara Gordon als Batgirl, die in deze tijd al lang in een rolstoel zit als Oracle. Een heel leger bekende en minder bekende superhelden reist daarom alweer naar The Dawn of Time om de voormalige Green Lantern te confronteren en de tijdlijn alsnog te redden. Doorheen het event worden enkele nieuwe personages (Kyle Rayner als Green Lantern, en de uit de toekomst afkomstige Bart Allen als Impulse) aan de oudere superhelden voorgesteld en dringen er zich uiteraard weer vele veranderingen op aan de bestaande status quo.

Zero Hour werd bedoeld als een thematische sequel op Crisis on Infinite Earths, maar leest helaas als een flauw afkooksel. Vele gebeurtenissen uit het vorige event worden nodeloos herhaald zonder enige emotie. Terwijl bijvoorbeeld de heroïsche opofferingen van ondermeer Supergirl en Barry Allen in de eerste Crisis enorm veel betekenis hadden en zeer mooi werden weergegeven, sneuvelen helden hier links en rechts gewoonweg om de dreiging van de superschurken des te groter te maken. De arme leden van de Justice Society, net terug vanuit de helse parallelle dimensie waarin ze na de vorige Crisis terecht kwamen, kregen het het hardst te verduren: bijna het hele team werd ofwel gedood ofwel in sneltempo verouderd en vervroegd op pensioen gestuurd. Wally West, de nieuwe Flash, gaat dan schijnbaar al zeer vroeg in het verhaal ten onder in een vrij slechte hommage aan de dood van zijn voormalige mentor (hij keerde later wel snel terug in zijn eigen reeks). Al wordt er op het einde wel wat aandacht besteed aan bijvoorbeeld de vriendschapsband die Green Arrow deelde met Hal Jordan (een referentie naar de legendarische Green Lantern/Green Arrow-run uit de jaren ’70), zijn kleinere karaktermomenten zoals deze echter zeer schaars. Schrijver/tekenaar Dan Jurgens leek met Zero Hour te snel vooruit te willen gaan en, in plaats van een deftig verhaal te vertellen, concentreerde hij zich eerder op wat komen zal in de nieuwe status quo. (Zijn tekeningen hielden echter nog wel mooi het midden tussen de klassieke tekenstijl van zijn voorganger George Pérez en de overdreven flitsende 90’s-stijl van vele toenmalige Image-artiesten).

Zero Month en de nieuwe tijdlijn

Na de climax van Zero Hour werd DC’s tijdlijn in sneltempo gereconstrueerd, maar deden er zich lichte aanpassingen voor. Wat DC hierna naar mijn inziens wel meteen juist deed was op het einde van Zero Hour #0 meteen al deze aangepaste tijdlijn aan de lezer presenteren. Hoewel ze niet al hun reeksen vanaf het eerste nummer lieten herbeginnen zoals dit met de huidige relaunch wel het geval is, deed men overigens ook iets gelijkaardigs. In de zogeheten Zero Month werden alle lopende en nieuwe reeksen voorzien van een speciale issue #0, waarin voor elk personage zowel enkele aanpassingen in het verleden als de nieuwe richtingen voor de nabije toekomst werden uitgestippeld. Een goeie zet, want hiermee bleven de oude fans niet op hun honger zitten en werd er een mooi instappunt geplaatst voor nieuwe lezers.

De vroege geschiedenis van het DC-universum bleef in deze nieuwe tijdlijn enigszins intact, mits enkele kleine aanpassingen. Terwijl de Justice Society bijvoorbeeld had meegevochten in de Tweede Wereldoorlog en hun vroege avonturen dus wel degelijk rond ’40-’45 moesten plaatsvinden, plaatste Zero Hour de start van het moderne tijdperk (vanaf het debuut van Superman) steeds op “tien jaar geleden“. Verhalen zoals Batman: Year One, Superman: The Man of Steel, Green Lantern: Emerald Dawn en de vroege Silver Age-avonturen van Barry Allen vonden dus tien jaar in het verleden plaats, terwijl de bepaalde gebeurtenissen uit de eerste Crisis on Infinite Earths (zoals de dood van Barry) vijf jaar geleden plaatsvonden, de dood/verrijzenis van Superman en vernietiging van Coast City één jaar geleden, etc.

Het begin van het moderne DC-tijdperk post-Zero Hour

Retcon, Reboot, Repeat

Enkele veranderingen die Zero Hour aanbracht aan de continuïteit waren ondermeer een volledige reboot van het toekomstige Legion of Super-Heroes (zonder enige vermelding van een Superboy deze keer) en de ophemeling van Kyle Rayner als werkelijk de enige Green Lantern: Hal Jordan bleef aanvankelijk Parallax en werd later The Spectre, Alan Scott werd Sentinel, Guy Gardner werd als Warrior een levend buitenaards wapen en John Stewart vervoegde de Darkstars, een andere intergalactische politiemacht.

In het verleden van Batman werden controversiëlere verhalen zoals Batman: Year Two en Batman: Son of the Demon weggewerkt. In Year Two bedreigde de Dark Knight de moordenaar van zijn ouders (Joe Chill) met hetzelfde wapen dat de crimineel al die jaren geleden gebruikte, en in Son of the Demon maakte hij Talia, de dochter van Ra’s Al Ghul, zwanger. In de nieuwe continuïteit na Zero Hour had Batman bijvoorbeeld nooit de moordenaar op zijn ouders kunnen vatten en werd hij overigens in zijn eerste jaren aanzien als een stadslegende. Verder werd ook de origine van Catwoman kindvriendelijker gemaakt: ze was nu dus niet langer een voormalige prostituee zoals Frank Miller haar schreef in Batman: Year One.

Het DC-universum circa oktober 1994: Zero Month

Nog verdere veranderingen waren er bij Ray Palmer, die als The Atom een voormalig lid bij de Justice League was, maar tijdens Zero Hour werd verjongd tot amper 17 jaar (en dus aan de slag kon bij de Teen Titans). Power Girl was dan weer na de eerste Crisis al niet langer van Kryptoniaanse afkomst, maar de dochter van een tovenaar uit Atlantis. Tijdens Zero Hour onderging ze dan een mystieke zwangerschap en beviel ze van een baby genaamd Equinox. Enkele jaren later werd over Power Girl’s zwangerschap gelukkig geen woord meer gerept en werd ook Ray Palmer terug zijn oudere zelf.

Hawkman 1+2+3+4 = Hawk God

De aanpassing in het verleden (of retcon) waar veel fans het meeste moeite mee hadden was het personage Triumph, een geheel nieuwe superheld die niet zomaar even verantwoordelijk bleek te zijn voor het samenbrengen van de Justice League – DC’s belangrijkste superheldenteam – maar eveneens hun leider was, de wereld redde en daarna gewoon verdween. Hoewel deze nieuwe oorsprong voor de JLA natuurlijk niet lang het geval bleef, blijven we deze kerel haten met een passie. (pas met JLA: Year One uit 1998 kwam er eindelijk een zeer degelijke post-Crisis oorsprong voor het team, gelukkig zonder Triumph).

Ten slotte werden de verschillende oorsprongsverhalen van Hawkman (een gereïncarneerde Egyptische prins in de Golden Age, een buitenaardse politie-agent afkomstig van de planeet Thanagar in de Silver Age, etc.) samengevoegd door van hem een soort Hawk God te maken. Resultaat: de geschiedenis van het personage werd gewoonweg nog ingewikkelder!

Wel, ze probeerden het tenminste…

Zero Hour leek dus in feite evenveel, misschien zelfs nog meer, problemen te veroorzaken dan dat het wou oplossen. Hierdoor kan het beschouwd worden als een mislukt event. DC lijkt het vandaag de dag zelfs niet meer te beschouwen als een ware Crisis, en misschien maar terecht ook. De meeste aanpassingen die hieruit voortkwamen werden achteraf zelf geretconned, en vrijwel geen enkele “nieuwe, gedurfde richting” van een personage bleef echt lang duren. Na verloop van tijd keerden de personages terug naar hun meer herkenbare incarnaties en zelfs de Justice Society dook eind jaren ’90 weer op met een mix van oude en jonge leden (mede dankzij de ferm bejubelde Starman-reeks van James Robinson, zowat de enige nieuwe serie die uit Zero Hour voortkwam zonder vroegtijdig gecanceld te worden).

Hoewel men met Zero Hour één definitieve tijdlijn trachtte te hanteren, werd hierin schijnbaar weinig rekening met de nabije toekomst van de helden gehouden. Hoe zouden de superhelden evolueren? Zou Batman de grimmige oude knar worden uit The Dark Knight Returns (1986)? Zou Superman op pensioen gaan en de dystopische toekomst uit Kingdom Come (1996) inluiden? Of zou het toch één van de vele alternatieve toekomsten worden uit Armageddon 2001 (1991)?

In The Kingdom (1999), een semi-vervolg op Kingdom Come, kwamen Mark Waid en Grant Morrison met een ander voorstel op de proppen: Hypertime! Hierin werd de tijd voorgesteld als een rivier, waarin verschillende stromingen af en toe samenkomen. Dit werd niet alleen een verklaring voor continuïteitsfoutjes, maar ook een manier om alternatieve versies van verschillende personages elkaar te laten ontmoeten. Meteen kon hierdoor ook DC’s Elseworlds-lijn (een update van hun eerdere Imaginary Stories waarin bv. een wereld werd voorgesteld met Batman als vampier, of Superman als communist, etc.) aan het gewone DC-universum worden toegevoegd. Men ging hierin nog verder door zelfs ook de werelden uit de verschillende films en animatieseries hieraan toe te voegen.

Hypertime, alias Multiversum 2.0

Hypertime was in feite gewoon een terugkeer naar het multiversum met parallelle tijdlijnen in de plaats van parallelle werelden. Toch werd ook dit concept niet door alle schrijvers gehanteerd en werd het jaren later gewoonweg afgewezen door de DC-redactie onder Dan Didio. Stilaan begon het te dagen bij de uitgever: misschien was het wegtoveren van het multiversum wel een vergissing? Volgende week: het ware vervolg op Crisis on Infinite Earths uit 2005: Infinite Crisis!

Comments

comments


Arno

 
avatar
I'm not locked in here with you. You're locked in here with me.