9
Posted 07/09/2011 by Arno in Columns
 
 

Crisis in het DC-Universum! deel 1 – Crisis on Infinite Earths


Iedereen is ondertussen al wel mee met de grote DC relaunch deze maand, er valt tenslotte niet naast te kijken. Het evenement is zeker en vast een belangrijke mijlpaal in de geschiedenis van de uitgeverij, haar personages en zelfs het gehele comicbookmedium. Maar, hoewel dit de eerste keer is dat DC meteen al haar reeksen vanaf #1 laat beginnen, is de huidige relaunch zeker niet de eerste keer dat DC een soortgelijk evenement doet. In deze Crisis in het DC-universum!, een wekelijkse column gedurende september, gaan we dan ook de vier grote voorgaande relaunches/reboots/stroomlijningen (Crisis genoemd) van het DC-universum, of eerder, -multiversum, uit de afgelopen 30 jaar eens onder de loep nemen. Hoe gingen deze in hun werk? Wat kon beter? Welke succesvolle formules mag DC nog eens herhalen met hun nieuwe relaunch? En welke fouten mogen ze zeker niet opnieuw maken? In dit eerste deel plaatsen we de spotlight op Crisis on Infinite Earths, een enorm groot crossover event uit 1985-86 met als kern een twaalfdelige maxiserie door schrijver Marv Wolfman (New Teen Titans, DC Universe Legends) en tekenaar George Pérez (JLA/Avengers, Wonder Woman, Superman). Maar allereerst, een kleine geschiedenisles en een antwoord op de vraag: wat bedoelen ze bij DC nu in hemelsnaam met een Crisis?

Crisis in het DC euhm, -multiversum?

Het bedrijf dat we de dag van vandaag kennen als DC Entertainment groeide langzaam uit tot een industriegigant door het samenvoegen van verschillende aparte uitgeverijen in de jaren ’30-’40 (de Golden Age). Zo publiceerde National Allied Publications de titel Action Comics, waarin Superman zijn debuut maakte, werden de avonturen van Batman uitgebracht door Detective Comics, Inc en was All-American Publications dan weer de thuisbasis van Wonder Woman en The Flash. Deze aparte uitgeverijen werden uiteindelijk samengebracht onder de noemer DC en het duurde ook niet lang vooraleer ook hun gepubliceerde superhelden elkaar ontmoetten.

In 1940 verscheen de Justice Society of America, het eerste superheldenteam in comics dat de grootste helden uit deze tijd samenbracht. Hoewel er in deze periode nog niet al teveel aandacht werd besteed aan zaken zoals continuïteit en consistente, opeenvolgende verhalen, werd met de JSA toch al een grote stap gezet richting een gedeeld universum.

Nadat de superheldencomic een fameuze dip kende in de jaren na de Tweede Wereldoorlog, redde in Showcase #4 uit 1956 een zekere politiewetenschapper genaamd Barry Allen het genre van de ondergang. Met de door sciencefiction geïnspireerde revitalisering van de Flash volgde er meteen ook revamps van Green Lantern (van Alan Scott met zijn magische ring naar de intergalactische ruimte-agent Hal Jordan), Hawkman (vroeger een mystieke reïncarnatie, nu een buitenaardse agent) alsook van het teamconcept van de JSA met de Justice League of America, dat alweer de grootste helden uit deze nieuwe Silver Age samenbracht!

de eerste ontmoeting tussen Barry Allen en Jay Garrick

Barry Allen, de tweede Flash, was net zoals wij een lezer van comics. Hij haalde zijn inspiratie om een held te worden bij Jay Garrick, de eerste Flash uit de Golden Age. Het draaide hier dus om een nieuwe wereld waarin de personages uit de Golden Age fictieve helden uit de comics waren. In het verhaal The Flash of Two Worlds uit The Flash #123, 1961, reisde Barry Allen naar een parallel universum waar hij zijn voorganger en idool ontmoette. Hiermee introduceerden redacteur Julius Schwartz en schrijver Gardner Fox ons tot het DC-multiversum: oneindig veel universa dewelke allen, gezellig in een andere frequentie vibrerend, naast elkaar bestonden. Earth-1 was de primaire aarde waarin de avonturen van de Justice League plaatsvonden. Earth-2 was de aarde van de Justice Society, waarin de superhelden uit de Golden Age (waaronder ook de vroege versies van Superman, Batman en Wonder Woman), meegevochten hadden in de Tweede Wereldoorlog en dus ongeveer 20 jaar ouder waren. Het duurde hierna niet lang vooraleer de gehele Justice League en Justice Society elkaar ontmoetten. In Justice League of America #21-22 uit 1963 gebeurde hun eerste team-up in de toepasselijk getitelde verhalen Crisis on Earth-One en Crisis on Earth-Two. Hierna kwamen de leden van beide teams (en werelden) haast jaarlijks samen om hun krachten te bundelen in één of andere Crisis: een crossover event dat grote gevolgen kon hebben voor niet één, maar meerdere universa.

De JLA en JSA door Crisis-tekenaar George Pérez

To Infinity… and Beyond!

Ondertussen groeide DC maar door, kochten ze de rechten van verschillende strippersonages van kleinere uitgeverijen over en voegden ze toe aan hun eveneens steeds groeiende multiversum. Zo verkreeg DC in de jaren ’70 de rechten op Captain Marvel en zijn familie (na een lang aanslepende rechtszaak tegen zijn oorspronkelijke uitgever Fawcett Comics) en werd er voor hun een nieuw universum geschapen: Earth-S. Op Earth-X (of Earth-Swastika, de thuisbasis van personages overgenomen van uitgeverij Quality Comics) wonnen de Nazi’s de Tweede Wereldoorlog en trachtten de Freedom Fighters, onder leiding van Uncle Sam, een gemechaniseerde Adolf Hitler te stoppen. Earth-4 werd dan weer gereserveerd voor de helden van Charlton Comics zoals de Blue Beetle, The Question en Captain Atom. (pittig detail: deze drie personages stonden later model voor Nite-Owl, Rorschach en Dr. Manhattan uit Watchmen).

Het DC multiversum en de verschillende versies van The Flash

DC voegde ook wel zelf links en rechts nieuwe universa toe aan hun multiversum. Sommigen hiervan dienden om verhaalfoutjes uit het verleden weg te werken, anderen om hun bekende superhelden in andere, vreemde settings te plaatsen waarin werkelijk alles kon en mocht gebeuren (zoals de Imaginary Tales, waarin bijvoorbeeld een in twee aparte wezens gesplitste Superman kon trouwen met zowel Lois Lane als Lana Lang!). De twee belangrijkste universa die hieruit voortkwamen waren echter wel Earth-3, waarin de hele wereld omgekeerd was, en Earth-Prime, dat werd voorgesteld als onze eigen realiteit waarin de DC-personages enkel bestonden in comics. Op Earth-3 werd de wereld geregeerd door slechte versies van de Justice League (het Crime Syndicate) en was Lex Luthor de enige superheld, op Earth-Prime konden de superhelden van DC dan bijvoorbeeld eindelijk de echte schrijvers en artiesten (dewelke verantwoordelijk waren voor hun avonturen) ontmoetten.

DC’s multiversum mocht dan wel enorm veel verhaalmogelijkheden openen, maar voor nieuwe lezers leek het een enorm ingewikkeld doolhof (encyclopedieën hierover waren moeilijk te vinden, en internetsites boordevol informatie bestonden helemaal nog niet!). Stel, het is 1978, je bent net Superman: The Movie gaan kijken en je wil weleens een comic over de man van staal lezen. Maar welke Superman? Lees je deze van Earth-1 (Kal-El), die als Clark Kent vroeger werkte bij de Daily Planet maar nu een tv-reporter was voor WGBS, zijn geheime identiteit op dagelijkse basis moet beschermen tegen Lois Lane en Lana Lang en Supergirl als nicht heeft? Of ga je voor de Superman van Earth-2 (Kal-L), die al in de jaren ’30 actief was en het ondertussen al tot redacteur heeft geschopt van de Daily Star, getrouwd is met Lois en Power Girl als zijn nicht mag noemen? Op Earth-2 vonden we bijvoorbeeld ook een ouder wordende Batman, die als Bruce Wayne dan weer Jim Gordon verving als politiecommissaris van Gotham City, trouwde met Catwoman en een dochter kreeg: Helena Wayne (de eerste Huntress). De dood van deze Batman vond ten slotte plaats in Adventure Comics #462, na één laatste avontuur, terwijl de Batman van Earth-1 wel bleef voortbestaan.

Met al deze vaak lange en ingewikkelde verhaallijnen die de superhelden doorheen de jaren hebben vergaard, werd er in de jaren ’80 beslist dat het stilletjesaan genoeg was geweest. Ter ere van DC’s toenmalige 50ste verjaardag, kregen Marv Wolfman en George Pérez (het team achter DC’s toenmalig best verkopende serie The New Teen Titans) de opdracht om een gigantische crossover te creëren. Hierin zou haast elke held, schurk en wereld uit DC’s rijke geschiedenis verschijnen, vooraleer het multiversum vaarwel werd gezegd en één samengevoegd DC-universum in de plaats zou komen met maar één aarde en één Superman.

Crisis on Infinite Earths: een kosmische reboot

Crisis on Infinite Earths werd niet alleen de grootste “Crisis” tot hiertoe, maar meteen ook één van de eerste en grootste comicevenementen ooit. Vrijwel elk personage uit 50 jaar DC-geschiedenis viel er ergens in te bespeuren en de vaak herhaalde tagline Worlds Will Live. Worlds Will Die and Nothing Will Ever Be The Same Again betekende toen daadwerkelijk nog iets.

Het epische verhaal beschreef de strijd tussen de Monitor, de kosmische opperbewaker van alle universa bestaande uit positieve materie die tevens al ongeveer drie jaar cameo’s maakte in verschillende DC comics, en de Anti-Monitor, afkomstig van een universum bestaande uit antimateriedeeltjes. (Jawel, het draait hier om Qward, de plek waar Sinestro‘s gele ring vandaan komt!). De Anti-Monitor breidt zijn antimaterie-universum steeds verder uit met een schokgolf die positieve universums volledig wegveegt. Om deze massale vernietiging tegen te gaan, roepen de Monitor en zijn heraut Harbinger de hulp in van verschillende superhelden afkomstig uit evenveel parallelle werelden. Een alliantie van superschurken onder Brainiac en Lex Luthor (beiden Earth-1) smeedt ondertussen plannen om van de chaos gebruik te maken om niet één, maar meerdere werelden te veroveren. Een belangrijke rol is ook weggelegd voor Alexander Luthor, de zoon van Lex Luthor en Lois Lane van Earth-3. Hij overleeft als enige de vernietiging van zijn universum wanneer hij, in een herhaling van Superman’s eigen bekende oorsprong, in een ruimteschip naar Earth-1 wordt gestuurd.

De helden van verschillende werelden tegen de Anti-Monitor

Een volledige beschrijving geven van alle gebeurtenissen die zich in dit epische verhaal afspelen lijkt onbegonnen werk. Hele websites zijn opgericht om deze eerste Crisis en al haar scènes en personages te ontleden. Het volstaat in feite om te weten dat hoewel de superhelden de spotlight krijgen, de chaos van de Crisis vrijwel ieder personage uit de DC-comicsgeschiedenis samenbrengt: van Sgt. Rock tot de New Gods uit Jack Kirby’s Fourth World, van de toekomst van de Legion of Super-Heroes tot het verleden van de holbewoner Anthro. Allen strijden ze doorheen tijd en ruimte tegen de Shadow Demons van de Anti-Monitor voor hun recht om te blijven bestaan.

Naast de gehele universa die worden weggevaagd en de enorme kosmische schaal van de gevechten, werd er wel voldoende aandacht besteed aan kleine karaktermomenten. Marv Wolfman is zelf een zware DC-fanboy en dat merk je aan zelfs de meest obscure cameo’s (ook al zijn sommige dialogen vrij hard verouderd). George Pérez was overigens de ideale keus wanneer tientallen personages op één pagina moesten afgebeeld worden.

Geen event is uiteraard compleet zonder heroïsche opofferingen van enkele bekende superhelden. De meest symbolische hiervan zijn ongetwijfeld de zeer emotionele dood van Supergirl in issue #7 en vooral deze van Barry Allen in deel 8, twee iconen van de Silver Age, waarmee dit tijdperk echt definitief tot een einde komt. Dankzij een gevecht tussen heel wat superhelden, The Spectre, Krona en de Anti-Monitor aan The Dawn of Time (de Big Bang die de geboorte van het multiversum inluidde), ontstaat er ten slotte maar één universum in plaats van vele. Dit nieuwe DC-universum mocht dan wel als basis Earth-1 nemen, vele karakteristieken en personages van de andere overlevende universums zoals Earth-2, Earth-4 en Earth-S werden in deze herschreven geschiedenis verweven. Na een allerlaatste, episch gevecht met de Anti-Monitor keren uiteindelijk de Superman van Earth-2, zijn Lois Lane, Alexander Luthor, Superboy Prime (ja, net toen onze wereld eindelijk een eigen Superboy kreeg, werden we vernietigd), allen zowat de laatste overlevenden van hun universa, naar een paradijselijke dimensie en kan de rust op de nieuwe DC-Aarde wederkeren.

De helden die aanwezig waren bij deze wedergeboorte herinnerden zich aanvankelijk nog wel het bestaan van het multiversum, en waren met verstomming geslagen wanneer blijkt dat hun eigen werelden niet meer bestaan. Hier ligt misschien het punt in de Crisis-verhaalstructuur waarover heel wat meningen verdeeld kunnen zijn: men laat namelijk de personages zelf reageren op de aanpassingen die door de redacteurs en schrijvers van het DC-universum werden gemaakt. Hierdoor kwam de lezer door de ogen van de personages al vroeg te weten welke veranderingen er werden gemaakt in dit nieuwe DC-universum (zo merken de Supermannen van Earth-1 en Earth-2 bijvoorbeeld dat Central City, thuisbasis van Barry Allen en Keystone City, thuisbasis van Jay Garrick, nu recht tegenover elkaar liggen en dus niet op twee aparte werelden).

De dood van Barry Allen (en meteen ook van de Silver Age)

De jaren na de Crisis

Hoewel DC in de jaren na de Crisis toen al de nummering van al haar titels zou laten herbeginnen, werd hier al zeer snel van afgezien. Toch werden heel wat geschiedenissen en oorsprongsverhalen herschreven (en werd er in 1987 inderdaad een History of the DC Universe uitgebracht door Wolfman en Pérez om het allemaal wat in perspectief te plaatsen). Het samenbrengen van de verschillende universa betekende dat Superman nu bijvoorbeeld niet langer de eerste superheld kon zijn, want de verhalen van de Justice Society vonden al plaats in WO II. De man van staal werd dan wel de eerste superheld van de nieuwe generatie (de voormalige Earth-1 helden).

Hoewel in deze nieuwe wereld vrijwel niemand zich het multiversum herinnerde (buiten de door deze gebeurtenissen psychisch gestoorde Psycho Pirate) moesten er toch wel bepaalde gebeurtenissen uit de Crisis zich hebben afgespeeld. Zo ging er een nieuwe serie van The Flash van start waarin sidekick Wally West de rol van zijn onlangs gestorven mentor Barry Allen overnam en werd Guy Gardner toegevoegd aan het Green Lantern Corps (hij verkreeg zijn ring tijdens de Crisis). Maar welke stukken uit het event en welke oudere verhalen er nu uit de Pre-Crisis periode wel of niet hadden plaatsgevonden werd aanvankelijk niet bevestigd. Het plan was om, telkens wanneer gebeurtenissen in het Post-Crisis DC-universum contradictorisch waren uit deze van de Pre-Crisis, de latere periode de voorkeur te geven. Maar lang niet alle schrijvers en artiesten hebben zich hier aan gehouden.

Legends, de eerste crossover in het ‘nieuwe’ DC-universum

Deze eerste massale reboot verliep in feite dus veel chaotischer dan verwacht. Terwijl Superman en Wonder Woman bijvoorbeeld wel een volledige reboot kregen (met The Man of Steel, Superman volume 2, Wonder Woman volume 2), bleef de geschiedenis van bijvoorbeeld Green Lantern Hal Jordan of Batman wel grotendeels intact (beide heren kregen ook wel een nieuw oorsprongsverhaal: Emerald Dawn voor Hal en Year One voor Batman, maar aan hun recente verhalen werd niet veel veranderd). De meeste avonturen van Barry Allen uit de Silver Age moesten ook nog wel gebeurd zijn, want de nieuwe reeks rond Wally Wast als The Flash ging gewoonweg verder op deze van Barry. Voor elke reeks apart waren de meeste “reboots” wel een goede zaak en een mooi instappunt voor nieuwe lezers. Maar, wanneer er zich terug crossovers en teamreeksen zoals de nieuwe Justice League of America aandrongen, werden vele aanpassingen in het verleden van de personages problematisch en nodeloos ingewikkeld.

Enkele gekende voorbeelden hiervan zijn Hawkman, die pas een reboot kreeg in 1989, maar ondertussen wel  in comics uit de tussenperiode 1986-1988 bleef verschijnen. Wat dan met die tussenjaren? John Byrne’s The Man of Steel stelde dat Superman nooit als Superboy heeft rondgevlogen, maar hoe zit het dan met het toekomstige Legion of Super-Heroes, waarvoor Superboy, niet Superman, de grote inspiratie was voor de oprichting van het team? Deze reeks stelde ook dat Superman de enige overlevende van Krypton was (Supergirl heeft dus nooit bestaan en haar dood in de Crisis nooit plaatsgevonden) maar wat dan met Power Girl, die wel bleef voortbestaan in het nieuwe DC? En dan was er nog Donna Troy, alias Wonder Girl, wiens geschiedenis zelfs al voor de reboot vrij verwarrend viel te noemen.  Donna bleef een lid van de New Teen Titans, maar Wonder Woman zelf ontmoette nu de rest van de superhelden pas tijdens de eerste crossover Legends (1986-87). Wonder Woman was nu een vrij nieuwe en jonge superheldin (haar positie in de oorsprong van de Justice League moest daarom ook al vervangen worden door Black Canary). Hoe kon Donna Troy dan al als sidekick al bestaan voor haar mentor die pas enkele jaren later verscheen?

In de grotere structuur van het DC-universum moest men daarom dus vaak naar vaak enorm vergezochte en verwarrende verklaringen en retcons grijpen om alle aangepaste personages in het nieuwe DC te doen passen: Donna Troy haar geschiedenis werd verder van Wonder Woman gedistantieerd, Power Girl werd dan maar gelinkt aan Atlantis, Superboy bestond dan toch, maar enkel in een andere dimensie, etc. Hierdoor diende in 1994, amper tien jaar na de Crisis on Infinite Earths, het terug vrij verwarrend gemaakte DC-universum opnieuw gestroomlijnd te worden. Volgende week, de tweede poging: Zero Hour – Crisis in Time!

Comments

comments


Arno

 
avatar
I'm not locked in here with you. You're locked in here with me.