V for Vendetta

Posted 07/06/2012 by Yann in Vertigo

Rating

Score

5/ 5

Overzicht

Uitgeverij: Vertigo

Schrijver: Alan Moore

Tekenaar: David Lloyd

Op zijn best:

een meesterwerk, een mijlpaal in de stripgeschiedenis

Op zijn slechtst:

als je het uit hebt en je realiseert dat het voorbij is...

Deze review verscheen oorspronkelijk op 5 november 2011. Vandaag vieren onze buren aan de overkant van het Kanaal Guy Fawkes Day. Een feestje voor de kinderen, met veel vuurwerk en poppen van papier-maché die in brand gestoken worden. Op die manier wordt al jaren het Buskruitverraad herdacht, de samenzwering om Westminster Palace op te blazen [...]

by Yann

Full Article

Remember, remember, the fifth of november, the gunpowder treason and plot.
I know of no reason why the gunpowder treason should ever be forgot.

Deze review verscheen oorspronkelijk op 5 november 2011.

Vandaag vieren onze buren aan de overkant van het Kanaal Guy Fawkes Day. Een feestje voor de kinderen, met veel vuurwerk en poppen van papier-maché die in brand gestoken worden. Op die manier wordt al jaren het Buskruitverraad herdacht, de samenzwering om Westminster Palace op te blazen en Koning Jacobus I om te brengen in 1605. De festiviteiten doen geen eer aan deze verzetsdaad, zo vonden David Lloyd en Alan Moore. En dus gaven ze de protagonist van hun comicbookserie V for Vendetta het iconische masker van Guy Fawkes. Het is inmiddels een symbool geworden van verzet tegen repressie en slecht overheidsbeleid. Nadat ze gepopulariseerd werden door onder meer het internetcollectief Anonymous, doken de maskers op in protesten over de hele wereld, zoals onlangs bij Occupy Wall Street. De anarchistisch gezinde Alan Moore mag het graag zien. Hoog tijd dus, dat Brainfreeze deze stripklassieker nog eens onder de aandacht brengt.

Alan Moore en David Lloyd begonnen aan V for Vendetta tijdens een periode die als de donkerste uit de Britse geschiedenis na de Tweede Wereldoorlog gezien kan worden. De Koude Oorlog was volop aan de gang, en de dreiging van De Bom was nooit veraf – een gegeven dat ook in Watchmen mee de toon zet. Tijdens het bewind van Iron Lady Margaret Thatcher maakten een aantal gevaarlijke ideeën en maatregelen hun comeback: er werd gesproken over concentratiekampen voor AIDS-patiënten, de overheid wilde homoseksualiteit het liefst helemaal zien verdwijnen en vakbondsopstanden werden met keiharde repressie de kop ingedrukt. Dit klimaat gaf de aanzet voor een dystopische toekomstvisie die in het medium zijn gelijke niet kent.

Dankzij de verfilming is het verhaal bij de meesten onder jullie wellicht grotendeels bekend. Een nucleaire oorlog aan het eind van de jaren ’80 heeft Groot-Brittannië in chaos gestort. Aan het begin van de jaren ’90 grijpt de fascistische partij Norsefire de macht. Niet lang daarna worden immigranten, homo’s, socialisten en andere “radicalen” opgepakt. Tegen het einde van de jaren ’90 heeft de partij totale controle over het land verworven. Videosurveillance en afluisteringen zijn de gewoonste zaak van de wereld geworden, het nieuws wordt gecontroleerd door de overheid en de geheime politie voert een waar terreurbewind. Eén man neemt het op tegen het totalitaire regime: hij noemt zichzelf V. Een jong meisje genaamd Evey Hammond raakt bij zijn plannen betrokken nadat hij haar redt van een groepje Fingermen (leden van de geheime politie) die van plan zijn haar te verkrachten en te vermoorden. Terwijl V de aanval inzet op alle echelons van de overheid, tracht detective Eric Finch zijn identiteit en zijn plannen te ontrafelen.

Deze samenvatting doet V for Vendetta natuurlijk helemaal geen recht. Alan Moore zou Alan Moore immers niet zijn als hij het daarbij liet. Hij toont ook de sleur van het dagelijkse leven, van mensen die zich geschikt hebben in hun lot, en het bestaan in de achterbuurten, waar de politie naar volstrekte willekeur handelt. Hij toont de perversiteiten en het disfunctionele gezinsleven van de machthebbers en heeft het over de verwevenheid van de staatsreligie en overheidspropaganda. Met V schept hij ook een complex personage: hij is tegelijk een held en een gevaarlijke gek, iemand die rouwt om het verdwijnen van alle romantiek en menselijke genegenheid, maar tegelijk niets of niemand ontziet in de uitvoering van zijn plannen – plannen, overigens, waarvan het doel niet meteen duidelijk wordt.

Meer nog dan in de film, is de climax een bitterzoete overwinning. Tot op het einde van het verhaal blijft het aan de lezer om uit te maken of de acties die V onderneemt gerechtvaardigd worden door het resultaat.

Al moeten we op dit punt ook niet overdrijven: de wereld die hier wordt getoond is zodanig ellendig en verwerpelijk dat de keuze voor de meeste lezers niet zo geweldig moeilijk zal zijn. De thematische achtergrond van het boek is duidelijk, en op zich ook niet nieuw, maar het is de ontwikkeling van het verhaal en de manier waarop dat gebeurt die van V for Vendetta zo’n klassieker maken. Het boek druipt van de literaire ambitie. Alan Moore en David Lloyd verwerken een indrukwekkende lijst invloeden in een verhaal met vele zijpaden, die op het eind allemaal bij elkaar gebracht worden. De schrijver en tekenaar hadden daarbij ook revolutionaire ideeën voor het medium, en op zijn minst enkele daarvan hebben tot vandaag invloed in de wereld der comics. Zo waren er in V for Vendetta voor het eerst geen gedachtenwolkjes of geluidseffecten te vinden.

Het donkere, minimalistische tekenwerk van David Lloyd lijkt opgetrokken te zijn uit schaduwen. Het eerste deel van V for Vendetta verscheen oorspronkelijk in zwart-wit bij het Britse magazine Warrior, dat in 1985 werd stopgezet. David Lloyd had de strip echter van bij het begin in kleur willen afleveren. Toen de serie door DC Comics herdrukt werd in 1988, voorzag hij zijn tekeningen van uitgewassen pasteltinten. Dit palet werd ook verder gebruikt in de volgende delen. De kleuren wekken een vuile indruk en versterken de duistere sfeer.

V for Vendetta is veel minder populair dan Watchmen, dat andere magnum opus van Alan Moore. Onterecht, want de dreiging van fascistoïde repressie, discriminatie van minderheden, inperkingen van individualiteit en de vrijheden en de rechten van de mens, zijn thema’s die niets aan relevantie hebben ingeboet en nog steeds ieders aandacht verdienen. V for Vendetta verdient een plekje naast andere dystopische klassiekers als George Orwells 1984 en Aldous Huxleys Brave New World. Het is een mijlpaal in de stripgeschiedenis, die iedereen op zijn minst één keer gelezen zou moeten hebben.

V for Vendetta is beschikbaar in de betere stripwinkel en werd in het Nederlands vertaald (als V voor Vendetta) door uitgeverij De Vliegende Hollander. Een preview (pdf) is beschikbaar via deze link.